Συχνές Ερωτήσεις

Ο δρ Αλέξανδρος Νταφόπουλος, μαιευτήρας – χειρούργος γυναικολόγος, απαντά σε συχνές ερωτήσεις σχετικά με τη λαπαροσκόπηση στη γυναικολογία, νέες μεθόδους και εξελίξεις.

Τι είναι η κολπίτιδα;

Η κολπίτιδα είναι η φλεγμονή του κόλπου. Μπορεί να προκαλέσει ενοχλητικά συμπτώματα, όπως φαγούρα, αίσθημα καύσους, τσούξιμο, δυσοσμία η αυξημένες κολπικές εκκρίσεις. Αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης των γυναικών στον γυναικολόγο τους. Υπάρχουν πολλά πιθανά αίτια που μπορούν να προκαλέσουν κολπίτιδα και η θεραπεία της κολπίτιδας εξαρτάται κάθε φορά από το αίτιο που την προκαλεί. Οι πιο συχνοί τύποι κολπίτιδας είναι η μυκητιασική, η βακτηριακή, η ατροφική και η κολπίτιδα από τριχομονάδα.

Τι είναι η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης;

Η ορμονική θεραπεία μπορεί να ανακουφίσει από τα ενοχλητικά συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης. Σε περιπτώσεις, που δεν έχει προηγηθεί για κάποιο λόγο υστερεκτομή, χειρουργική, δηλαδή, αφαίρεση της μήτρας, η ορμονική θεραπεία περιλαμβάνει τον συνδυασμό οιστρογόνου και προγεστερόνης. Καλείται και ΄συνδυασμένη ορμονική θεραπεία΄ και η χρήση της προγεστερόνης γίνεται για να ελαττώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου, που θα υπήρχε εάν γινόταν χρήση μόνο οιστρογόνου. Εάν έχει προηγηθεί, όμως, υστερεκτομή, τότε μπορεί να δοθεί μόνο οιστρογόνο, οπότε η θεραπεία καλείται και απλά ΄οιστρογονική θεραπεία΄.  Υπάρχουν και άλλα είδη θεραπείας, τα οποία μπορεί να προταθούν για να ανακουφίσουν από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, ανάλογα με το είδος του συμπτώματος και την κατάσταση της υγείας της γυναίκας.

Ποιά είναι η διάρκεια ενός φυσιολογικού εμμηνορυσιακού κύκλου;

Ο ιδανικός κύκλος διαρκεί 28 ημέρες. Το εύρος, όμως, ενός φυσιολογικού κύκλου είναι +- 7 ημέρες και κυμαίνεται από 21-35 ημέρες, ενώ η διάρκεια της εμμηνορυσίας, δηλαδή της περιόδου, μπορεί να διαρκέσει από 1 έως 8 ημέρες. Παρεκκλίσεις από τις παραπάνω διακυμάνσεις, συνήθως, χρειάζεται να διερευνηθούν.

Τι είναι η υπογονιμότητα;

Η υπογονιμότητα αποτελεί μία ιδιαίτερη κατάσταση στην ιατρική αφού αφορά στο ζευγάρι, κυρίως, παρά στον άντρα ή τη γυναίκα. Ως υπογονιμότητα, ορίζεται η αδυναμία ενός ζευγαριού να επιτύχει εγκυμοσύνη μετά από ένα έτος ελεύθερων τακτικών σεξουαλικών επαφών, εάν η γυναίκα είναι μικρότερη από 35 ετών ή μετά από έξι μήνες ελεύθερων τακτικών σεξουαλικών επαφών, εάν η γυναίκα είναι μεγαλύτερη από 35 ετών.

Πόσο συχνή είναι η υπογονιμότητα;

Το 85% των ζευγαριών θα επιτύχει μία εγκυμοσύνη μετά τον πρώτο χρόνο προσπαθειών. Στατιστικά, το 92% των ζευγαριών θα επιτύχουν μία εγκυμοσύνη στα 2 χρόνια προσπαθειών. Περίπου, ένα στα εφτά ζευγάρια μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα στη επίτευξη μίας εγκυμοσύνης κατά το πρώτο έτος προσπαθειών. Παρ’ όλα αυτά, περισσότερα από τα μισά αυτά υπογόνιμα ζευγάρια, θα τα καταφέρουν τον επόμενο χρόνο χωρίς κάποια θεραπεία. Η υπογονιμότητα, επομένως, είναι μία συχνή κατάσταση, δεν αποτελεί ταμπού και πρέπει να αντιμετωπίζεται από το ζευγάρι σε συνεργασία με τον ειδικό γιατρό Αναπαραγωγής.

Ποιοι είναι οι λόγοι για να κάνει ένα ζευγάρι Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Υπογονιμότητα ανδρικής αιτιολογίας

Αζωοσπερμία ή συνδυασμός σοβαρής ολιγοσπερμίας, ασθενοσπερμίας ή τερατοσπερμίας, που προκύπτει από δύο σπερμοδιαγράμματα με διαφορά 75 ημερών μεταξύ τους.

Γυναικεία υπογονιμότητα λόγω σαλπιγγικού παράγοντα

Σοβαρές ανωμαλίες και στις δύο στις σάλπιγγες που δεν διορθώνονται χειρουργικά ή μετά από αμφοτερόπλευρη σαλπιγγεκτομία.

Ανεξήγητη υπογονιμότητα

Καταστάσεις όπου δεν ανευρίσκεται σαφής παράγοντας υπογονιμότητας, ιδίως μετά από αποτυχημένες προσπάθειες σπερματέγχυσης.

Ενδομητρίωση

Περιπτώσεις εμμένουσας υπογονιμότητας που συνδυάζονται με μέτρια ή σοβαρή ενδομητρίωση , ή περιπτώσεις γυναικών με ήπια ή μέτρια ενδομητρίωση που δεν κατάφεραν να επιτύχουν εγκυμοσύνη μετά από χειρουργική θεραπεία ή/και σπερματέγχυση.

Διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας

Αναφέρεται σε γυναίκες που δεν επιτυγχάνουν ωοθυλακιορρηξία παρά τη χορήγηση φαρμάκων, όπως π.χ. γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια ή γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.

Συνδυασμός ανδρικού και γυναικείου παράγοντα

Για παράδειγμα συνδυασμός ασθενοσπερμίας και ενδομητρίωσης.

Διατήρηση της γονιμότητας

Καταστάσεις όπου είναι απαραίτητη η κατάψυξη γαμετών ή εμβρύων, πριν την έναρξη θεραπείας που μπορεί να καταστρέψει τα ωάρια ή τα σπερματοζωάρια, όπως σε περιπτώσεις καρκίνου ή άλλων σοβαρών ασθενειών.

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (PGD)

Αφορά σε ζευγάρια με πιθανότητα να γεννήσουν παιδιά με σοβαρές γενετικές διαταραχές (π.χ.: κυστική ίνωση) ή σε ζευγάρια με καθ’έξιν αποβολές σε περίπτωση που είναι φορείς ισορροπημένων χρωμοσωμιακών μεταθέσεων.

Άλλες καταστάσεις που μπορεί να βρει εφαρμογή η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, ανάλογα με το νομικό πλαίσιο της χώρας όπου εφαρμόζεται είναι οι εξής:

Προεμφυτευτικό screening (PGS)

Σε ζευγάρια με ανεξήγητες καθ’ εξιν εκτρώσεις, ή σε περιπτώσεις επανειλημμένων αποτυχιών εμφύτευσης.

PGS για επιλογή του φύλου

Σε ζευγάρια που επιθυμούν για μη ιατρικούς λόγους να προεπιλέξουν το φύλο του εμβρύου.

Διατήρηση της γονιμότητας σε άγαμα άτομα

Κρυοσυντήρηση ωαρίων ή κρυοσυντήρηση εμβρύων άγαμων γυναικών μετά από γονιμοποίηση των ωαρίων από σπέρμα δότη.

Ζευγάρια του ίδιου φύλου

Στο Ηνωμένο Βασίλειο και κάποιες άλλες δυτικές χώρες, είναι επιτρεπτή η εφαρμογή υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για ζευγάρια του ίδιου φύλου με χρήση δανεικού σπέρματος ή δανεικού ωαρίου ή ακόμη και με παρένθετη μητρότητα.

Ποιες είναι οι κατάλληλες ημέρες για να έχω σεξουαλική επαφή και να μείνω έγκυος;

Με δεδομένο ότι το σπερματοζωάριο μπορεί να επιβιώσει και να είναι γόνιμο έως και 5 ημέρες μετά την εκσπερμάτιση, ενώ το ωάριο μπορεί να γονιμοποιηθεί έως και 1 ημέρα μετά την ωοθυλακιορρηξία, προκύπτει ότι οι γόνιμες ημέρες σας ξεκινούν 5 ημέρες πριν την ωοθυλακιορρηξία έως τελειώνουν 1 ημέρα μετά από αυτή. Άρα μπορείτε να υπολογίσετε ποια είναι η ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας σας, για να έχετε στοχευμένα σεξουαλική επαφή. Κατά κανόνα, ωοθυλακιορρηξία συμβαίνει 14 ημέρες πριν την περίοδο. Έτσι, σε έναν ιδανικό κύκλο των 28 ημερών, θα συμβεί την 14η ημέρα από την αρχή του κύκλου (28-14=14), ενώ σε ένα κύκλο 32 ημερών θα συμβεί την 18η ημέρα του κύκλου (32-14=18). Προσδιορίζοντας, με αυτόν τον τρόπο την ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας σας, φροντίστε να έχετε επαφές 5 ημέρες πριν και 1 ημέρα μετά την ωοθυλακιορρηξία σας, με συχνότητα επαφών μέρα παρά μέρα. Άρα, σε ένα κύκλο 28 ημερών, ξεκινήστε τις επαφές από την 10η μέχρι και τη 15η ημέρα, ώστε να εξασφαλίσετε ότι θα υπάρξει εκσπερμάτιση την κατάλληλη μέρα του κύκλου σας.

Ποια είναι τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Υπάρχει μια σειρά φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με την περίσταση, στους κύκλους της Εξωσωματικής Γονιμοποίησης. Αυτά είναι οι γοναδοτροφίνες (FSH ή συνδυασμός FSH και LH), που έχουν ως κύρια δράση τη πρόκληση πολλαπλής ωοθυλακιορρηξίας. Χορηγούμε, λοιπόν, αυτές τις ορμόνες σε ενέσιμη μορφή υποδορίως, συνήθως καθημερινά και σε ορισμένες περιπτώσεις με τη μορφή μιας εβδομαδιαίας ένεσης. Το αποτέλεσμα είναι να στρατολογούνται συνήθως περισσότερα από ένα ωοθυλάκια, με αποτέλεσμα να παράγονται περισσότερα από ένα ωάρια. Άλλη κατηγορία φαρμάκων είναι τα ανάλογα της GnRH (με δράση αγωνιστή ή ανταγωνιστή), η κύρια χρήση των οποίων αφορά στην καθυστέρηση της ωοθυλακιορρηξίας, γεγονός που μας επιτρέπει να προγραμματίσουμε την ακριβή ώρα της ωοθυλακιορρηξίας και επομένως τη κατάλληλη στιγμή για ωοληψία. Η προτίμηση της χρήσης GnRH αγωνιστή ή GnRH ανταγωνιστή αλλά και η διάρκεια της χρήσης τους, εξαρτάται από το πρωτόκολλο διέγερσης που θα επιλέξουμε. Η χοριακή γοναδοτροπίνη, αποτελεί άλλο ένα φάρμακο της Εξωσωματικής Γονιμοποίησης, η οποία εξαιτίας της υψηλής χημικής συγγένειας της με την LH, οδηγεί στη σύνδεση της με τους υποδοχείς της LH, όπου και μιμείται τη δράση της. Έτσι η ωοθήκη λαμβάνει το σήμα για να προχωρήσει σε ωοθυλακιορρηξία μετά από 36 ώρες από τη χορήγηση της χοριακής γοναδοτροπίνης (φυσιολογικά το σήμα αυτό το λαμβάνει η ωοθήκη από την LH, η αύξηση των επιπέδων της οποίας οδηγεί σε ωοθυλακιορρηξία). Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υποδεκτικότητα του ενδομητρίου παίζει βασικό ρόλο στην επιτυχία ή αποτυχία της εξωσωματικής γονιμοποίησης μετά την εμβρυομεταφορά. Για να βελτιώσουμε αυτήν την υποδεκτικότητα χορηγούμε προγεστερόνη, κατά τη λεγόμενη ωχρινική φάση, είτε αμέσως μετά την ωοληψία, είτε αμέσως μετά την εμβρυομεταφορά. Η προγεστερόνη χορηγείται μέχρι το τεστ κυήσεως (14 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά) και αν αυτό είναι θετικό συνεχίζει να χορηγείται μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης. Άλλα φάρμακα, που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση, είναι τα οιστρογόνα, η κιτρική κλομιφαίνη, η μετφορμίνη, η κορτιζόλη, η ασπιρίνη, η ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους και τα αντιβιοτικά.

Είναι απαραίτητα τα φάρμακα στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Εκτός από ειδικές περιπτώσεις (π.χ. γυναίκες που δεν ανταποκρίνονται σε υψηλές δόσεις φαρμάκων, γυναίκες με ιστορικό ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου κ.α) η χρησιμοποίηση φαρμακευτικών πρωτοκόλλων στην εξωσωματική γονιμοποίηση είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί:

1. Οδηγεί στη παραγωγή και στην ωρίμανση πολλών ωαρίων.
2. Παρεμβαίνει στο ενδογενή έλεγχο της λειτουργίας του άξονα υπόφυσης – ωοθηκών, με αποτέλεσμα να αποφεύγουμε τη πρόωρη ωρίμανση και ρήξη των ωοθυλακίων.
3. Μας δίνεται η δυνατότητα να επιλέξουμε τη κατάλληλη χρονική στιγμή για τη πρόκληση της τελικής ωρίμανσης των ωαρίων και να προγραμματίσουμε την ιδανική στιγμή για τη συλλογή τους (ωοληψία 34-36 ώρες μετά τη χορήγηση της ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης hCG).
4. Βοηθούν να υποστηρίξουμε με το καλύτερο δυνατό τρόπο το ενδομήτριο μετά τη μεταφορά του εμβρύου μέσα σε αυτό.
5. Βοηθούν να βελτιώσουμε ή να διορθώσουμε παθολογικές καταστάσεις παραγωγής των ορμονών.
6. Βοηθούν να βελτιώσουμε τη κατάσταση της γυναίκας σε περίπτωση που συνυπάρχουν και άλλα προβλήματα.

Ποια είναι η επίπτωση της παχυσαρκίας στη γονιμότητα;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Yγείας (WHO), χαρακτηρίζει ένα άτομο παχύσαρκο όταν το BMI του είναι ίσο ή μεγαλύτερο από 30kg/m2.  Ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος (Body Mass Index – BMI), έχει επίπτωση σε πολλές παραμέτρους της θεραπείας της γονιμότητας, αλλά και στις διαδικασίες της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Οι υπέρβαρες και οι παχύσαρκες γυναίκες χρειάζονται συνήθως μεγαλύτερη δόση γοναδοτροπινών και περισσότερες ημέρες διέγερσης, παρόλο που εμφανίζουν μικρότερες τιμές οιστραδιόλης με αυξημένο κίνδυνο ακύρωσης του κύκλου, λόγω πτωχής ωοθυλακικής ανάπτυξης. Στην ελεγχόμενη διέγερση των ωοθηκών σε αυτές τις γυναίκες προκύπτει συνήθως, μικρότερος αριθμός ωοθυλακίων και ωοθυλάκια πτωχής ποιότητας, με αποτέλεσμα χαμηλότερα ποσοστά γονιμοποίησης και εγκυμοσύνης. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης παρουσιάζονται πιο συχνά αποβολές πρώτου τριμήνου και μαιευτικές επιπλοκές. Η απώλεια βάρους σε αυτές τις γυναίκες, πριν την έναρξη της θεραπείας της υπογονιμότητας είναι μεγάλης σημασίας και μπορεί να προσφέρει μείωση στα ποσοστά ακύρωσης του κύκλου, αλλά και στον αριθμό των κύκλων που απαιτούνται και αύξηση στον αριθμό των κατάλληλων για εμβρυομεταφορά εμβρύων και επομένως αύξηση των ποσοστών επιτυχίας της θεραπείας.

Τι είναι ο Φυσικός Κύκλος στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Φυσικός κύκλος στην εξωσωματική γονιμοποίηση χαρακτηρίζεται ο κύκλος που πραγματοποιείται χωρίς καθόλου χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής. Σε αντίθεση, λοιπόν, με ένα κλασικό κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης, όπου χορηγούνται ενέσιμα φάρμακα για να διεγείρουν τις ωοθήκες και να παράγουν πολλά ωάρια, σε ένα φυσικό κύκλο σκοπός είναι, μετά από κατάλληλη παρακολούθηση, να συλλέξουμε το ένα ωάριο που η γυναίκα θα παράγει έτσι κι αλλιώς μόνη της και να το γονιμοποιήσουμε στο εργαστήριο. Το πρώτο μωρό που γεννήθηκε μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση, ήταν αποτέλεσμα ενός επιτυχημένου φυσικού κύκλου το 1978 από τους Steptoe και Edwards, γεγονός που σήμανε την αυγή της Αναπαραγωγικής Ιατρικής. Η χορήγηση φαρμάκων που εφαρμόστηκε τα επόμενα χρόνια αύξησε τον αριθμό των ωαρίων που συλλέγουμε, με αποτέλεσμα αύξηση του ποσοστού επιτυχίας ανά κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης, όμως, εμφάνισε και κάποια μειονεκτήματα, όπως το Σύνδρομο Υπερδιέγερσης των Ωοθηκών και τις πολύδυμες κυήσεις, λόγω χορήγησης αυξημένων δόσεων φαρμάκων ή λόγω μεταφοράς περισσότερων του ενός εμβρύων, αντίστοιχα.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα του Φυσικού Κύκλου;

Καμία λήψη ορμονικών φαρμάκων.

Σχεδόν μηδενική πιθανότητα για πολύδυμη κύηση και μηδενική πιθανότητα για Σύνδρομο Υπερδιέγερσης των Ωοθηκών.

Χαμηλό κόστος ανά προσπάθεια.

Καλύτερη ποιότητα ενδομητρίου, καθώς το ενδομήτριο δεν επηρεάζεται από την χορήγηση φαρμάκων, αλλά ωριμάζει με απόλυτα φυσικό τρόπο.

Εφαρμογή σε γυναίκες που αποφεύγεται η χρήση ορμονικών φαρμάκων, όπως γυναίκες με ιστορικό ορμονο-εξαρτώμενου καρκίνου.

Εφαρμογή σε γυναίκες που δεν ανταποκρίθηκαν στο παρελθόν σε υψηλές δόσεις φαρμάκων διέγερσης των ωοθηκών (π.χ. γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας).

Δυνατότητα για επανάληψη του φυσικού κύκλου με κρυοσυντήρηση των εμβρύων για ακόλουθη εμβρυομεταφορά περισσότερων του ενός εμβρύων και αύξηση των ποσοστών επιτυχίας.

Υπάρχουν μειονεκτήματα σε ένα φυσικό κύκλο;

Σαφώς και υπάρχουν και αυτός είναι ο λόγος που δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής και απευθύνεται σε συγκεκριμένες ομάδες γυναικών.

1. Υψηλό ποσοστό ακύρωσης του κύκλου. Μόνο μία περίπου στις τρεις γυναίκες θα φτάσει σε εμβρυομεταφορά, καθώς είναι αυξημένη η πιθανότητα να γίνει πρόωρα η ωοθυλακιορρηξία, να μην βρεθεί το ωάριο κατά την ωοληψία, να μην είναι καλής ποιότητας το ωάριο ή να μην γονιμοποιηθεί.

2. Χαμηλό ποσοστό κυήσεως. Το ποσοστό κύησης ανά κύκλο, σύμφωνα με μελέτες, είναι της τάξεως του 13%, σε αντίθεση με την κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση που αγγίζει το 35%. Μετά, όμως, από 4 φυσικούς κύκλους το αθροιστικό ποσοστό επιτυχίας ανέρχεται στο 46%, ποσοστό ιδιαίτερα ικανοποιητικό που αναφέρεται, όμως, μόνο σε γυναίκες νεότερες με φυσιολογικές ωοθηκικές εφεδρείες, καθώς το αντίστοιχο ποσοστό επιτυχίας σε γυναίκες με μειωμένη ωοθηκική λειτουργία δεν ξεπερνάει το 10%. Σε γυναίκες με εξαιρετικά πτωχή απάντηση, η τελική λύση είναι η δωρεά ωαρίων.

Νεότερες εφαρμογές, όπως ο τροποποιημένος φυσικός κύκλος, όπου χορηγούνται μικρές δόσεις φαρμάκων για λίγες ημέρες καθώς και η βελτίωση των πρωτοκόλλων κατάψυξης-απόψυξης των εμβρύων, καθιστούν την μέθοδο του φυσικού κύκλου σημαντική και υποσχόμενη, 40 χρόνια μετά την πρώτη επιτυχημένη εφαρμογή της.

Ποιοι καθημερινοί παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο για ανδρική υπογονιμότητα;

Η ηλικία. Παρά το γεγονός ότι η προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία αποτελεί, κυρίως, παράγοντα κινδύνου για γυναικεία υπογονιμότητα, ζευγάρια στα οποία ο άνδρας είναι μεγαλύτερος από 40 ετών είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν πρόβλημα τεκνοποίησης.

Το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία.

Το αλκοόλ και το κάπνισμα.

Η χρήση μαριχουάνας και τοξικών ουσιών.

Η έκθεση στην τεστοστερόνη. Αυτό συμβαίνει είτε μετά από χορήγηση τεστοστερόνης με ιατρική συνταγή για διάφορους λόγους είτε μετά από λήψη ουσιών με τεστοστερόνη χωρίς ιατρική συνταγή (π.χ. για αύξηση του μυϊκού όγκου)

Η έκθεση σε ακτινοβολία.

Συχνή έκθεση των όρχεων σε υψηλές θερμοκρασίες.

Η λήψη διαφόρων φαρμάκων (π.χ. φλουταμίδη, κυπροτερόνη, σπιρονολακτόνη, κετοκοναζόλη, σιμετιδίνη κ.α.)

Έκθεση σε τοξικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως το κάδμιο ή ο ψευδάργυρος.

Το stress.

Ποιοι καθημερινοί παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο για γυναικεία υπογονιμότητα;

Η ηλικία. Η αύξηση της ηλικίας στη γυναίκα επιδρά αρνητικά στη γονιμότητά της με διάφορους τρόπους. Ο οργανισμός της γυναίκας έχει την τάση να ‘’ξοδεύει’’ τα καλύτερα ωάρια σε νεαρότερες ηλικίες, με αποτέλεσμα με το πέρασμα του χρόνου να έχει μειωθεί και ο αριθμός αλλά και η ποιότητα των ωαρίων. Στην ηλικία των 37 ετών, το 90%, περίπου, των ωαρίων της γυναίκας έχουν χαθεί. Επίσης, σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, είναι πιο πιθανό να έχουν εμφανιστεί και άλλα προβλήματα υγείας, που επιδρούν αρνητικά στη γονιμότητα (π.χ. χρόνιες φλεγμονές, ενδομητρίωση κ.α.). Τέλος, γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, είναι πιο πιθανό να έχουν παθολογικά έμβρυα ή να οδηγηθούν σε αποβολή.

Το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.

Το αυξημένο βάρος σώματος, η κακή διατροφή και η παχυσαρκία.

Η απότομη μεγάλη αύξηση ή η απότομη μεγάλη απώλεια σωματικού βάρους.

Οι διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας, που μπορεί να οφείλονται σε καθημερινές συνήθειες, π.χ. έντονη γυμναστική κ.α.

Υπερβολικό σωματικό ή συναισθηματικό stress, που μπορεί να οδηγήσει σε απουσία περιόδου (αμηνόρροια).

Τι είναι η Ενδομήτρια Σπερματέγχυση;

Όταν μια γυναίκα μένει έγκυος με φυσική σύλληψη, το σπέρμα ‘’ταξιδέυει’’ από τον κόλπο, περνώντας μέσα από τον τράχηλο (το στενό, κατώτερο τμήμα της μήτρας), εισέρχεται στη μήτρα και φτάνει μέσα στις σάλπιγγες, όπου και γονιμοποιεί το ωάριο, εφόσον η ωοθήκη το έχει απελευθερώσει, μέσω της διαδικασίας της ωοθυλακιορρηξίας. Ο τράχηλος τη μήτρας, περιορίζει τον αριθμό των σπερματοζωάριων που περνούν μέσα στη μήτρα, με αποτέλεσμα, λίγα σπερματοζωάρια να καταφέρνουν να φτάσουν τελικά στις σάλπιγγες για να γονιμοποιήσουν το ωάριο. Η διαδικασία της Ενδομήτριας Σπερματέγχυσης, περιλαμβάνει την τοποθέτηση του σπέρματος κατευθείαν μέσα στη μήτρα, με ειδικό καθετήρα, κατά την ώρα της ωοθυλακιορρηξίας, με αποτέλεσμα αυξημένη πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης. Προηγείται ειδική επεξεργασία του σπέρματος, που γίνεται στο εργαστήριο της μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και προκύπτει, έτσι, ένας μικρός όγκος σπέρματος με υψηλή συγκέντρωση σε σπερματοζωάρια και καλή κινητικότητα, τα οποία τοποθετούνται μέσω ενός καθετήρα στη κοιλότητα της μήτρας, με μια ανώδυνη διαδικασία που δεν απαιτεί αναισθησία.

Σε ποια ζευγάρια απευθύνεται η Ενδομήτρια Σπερματέγχυση;

Ζευγάρια με ανεξήγητη υπογονιμότητα.

Γυναίκες με ήπια ενδομητρίωση.

Γυναίκες με διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας.

Σε καταστάσεις με ήπιο ανδρικό παράγοντα υπογονιμότητας.

Σε περιπτώσεις που είναι δυσχερής ή αδύνατη η κολπική επαφή.

Σε διαταραχές εκσπερμάτισης.

Σε προβλήματα του τραχήλου της μήτρας (στένωση ή τραυματισμοί του τραχήλου από προηγούμενες επεμβάσεις, προβλήματα τραχηλικής βλέννης).

Σε περιπτώσεις διατήρησης της ανδρικής γονιμότητας, όπου κρυοσυντηρείται σπέρμα πριν ο άνδρας ξεκινήσει μια θεραπεία τοξική για το σπέρμα του (π.χ. χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία σε περίπτωση καρκίνου).

Εάν χρησιμοποιείται σπέρμα δότη (σε περιπτώσεις που το σπέρμα του άνδρα δεν είναι ικανό να γονιμοποιήσει, οπότε χρησιμοποιείται σπέρμα από δότη).

Ειδικές περιπτώσεις που απαιτείται επεξεργασία του σπέρματος (άνδρας HIV θετικός).

Άγαμες γυναίκες ή ζευγάρια του ίδιου φύλου (σε χώρες όπου η νομοθεσία του επιτρέπει).

Ποια είναι τα ποσοστά επιτυχίας της Εξωσωματικής Γονιμοποίησης;

Όταν αναφερόμαστε στα ποσοστά επιτυχίας της Εξωσωματικής Γονιμοποίησης, εννοούμε την πιθανότητα να γεννηθεί ζων νεογνό μετά από κύκλο Εξωσωματικής Γονιμοποίησης. Τα ποσοστά αυτά εξαρτώνται από την ηλικία της μητέρας. Έτσι, σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM) για το 2010, τα ποσοστά επιτυχίας για γυναίκες <35 ετών είναι 41,5%, για γυναίκες 35-37 ετών είναι 31,9%, για γυναίκες 38-40 ετών είναι 22,1%, για γυναίκες 41-42 ετών είναι 12,4%, για γυναίκες 43-44 ετών είναι 5% και για γυναίκες >44 ετών είναι 1%. Για το 2017, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής (ESHRE), τα συνολικά ποσοστά εγκυμοσύνης μετά από κλασική εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) είναι 29,6%, μετά από μικρογονιμοποίηση (ICSI) είναι 27,8% και μετά από κατάψυξη ωαρίων είναι 27%. Τα ποσοστά γέννησης ζωντανού νεογνού είναι 22,2%, 20,1% και 18%, αντίστοιχα. Αυτά τα ποσοστά, αφορούν σε όλες τις γυναίκες που υποβλήθηκαν σε εξωσωματική γονιμοποίηση, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Ποια είναι τα ποσοστά επιτυχίας της Ενδομητρικής Σπερματέγχυσης;

Σύμφωνα με την HFEA (Human Fertilisation and Embryology Authority) για το 2017, το ποσοστό γέννησης υγιούς μωρού μετά από Ενδομητρική Σπερματέγχυση είναι 18% για γυναίκες ηλικίας <35 ετών, 14% για γυναίκες ηλικίας 35-37 ετών, 12% για γυναίκες ηλικίας 38-39 ετών, 5% για γυναίκες ηλικίας 40-42 ετών και 1% για γυναίκες ηλικίας >42 ετών. Για το 2017, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ανθρώπινης Αναπαραγωγής (ESHRE), τα συνολικά ποσοστά γέννησης ζώντος νεογνού, ανεξαρτήτως ηλικίας, μετά από Ενδομητρική Σπερματέγχυση στην Ευρώπη είναι 8,6% εάν χρησιμοποιηθεί το σπέρμα του συντρόφου και 11,1% εάν χρησιμοποιηθεί σπέρμα δότη, ενώ τα ποσοστά αυτά για την Ελλάδα ειδικά είναι 9,6% και 10,1%, αντίστοιχα.

Πως αντιμετωπίζεται η αιμορραγία στην εγκυμοσύνη;

Ο γιατρός σας θα ζητήσει να σας εξετάσει και να προχωρήσει σε έλεγχο με υπερηχογράφημα, για να καθορίσει την αιτία της αιμορραγίας. Σε κάποιες καταστάσεις, μπορεί να ζητήσει επιπλέον έλεγχο με εξετάσεις αίματος ή ούρων ή πιο εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις. Ανάλογα με το αίτιο που προκάλεσε την αιμορραγία, η πιο συνήθης αντιμετώπιση περιλαμβάνει την ξεκούραση και την αποφυγή της σωματικής δραστηριότητας καθώς και των σεξουαλικών επαφών. Επίσης, την χορήγηση φαρμάκων (συνήθως προγεστερόνης, σε μορφή ταμπλέτας, ενδοκολπικής γέλης ή σε ενέσιμη μορφή), τη διακοπή φαρμάκων που μπορεί να επιτείνουν την αιμορραγία και τέλος, σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, την εισαγωγή στο νοσοκομείο ή την χειρουργική επέμβαση.

Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια αιμορραγίας μετά το 1ο τρίμηνο της κύησης;

Ήπια αιμορραγία στην προχωρημένη εγκυμοσύνη, μπορεί να οφείλεται σε φλεγμονές ή πολύποδες του τραχήλου ή σε σεξουαλική επαφή. Οι σοβαρές αιμορραγίες οφείλονται, συνήθως, σε πρόωρη έναρξη του τοκετού ή σε προβλήματα που έχουν να κάνουν με την πρόσφυση του  πλακούντα. Η χαμηλή πρόσφυση του πλακούντα, ο επιπωματικός πλακούντας, η αποκόλληση του πλακούντα, τα προδρομικά αγγεία, η ανεπάρκεια του τραχήλου, η αποβολή και η έναρξη του τοκετού, αποτελούν καταστάσεις, που συνοδεύονται από την παρουσία κολπικής αιμορραγίας στο 2ο και 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια αιμορραγίας στο 1ο τρίμηνο της κύησης;

Αν εξαιρέσουμε τις καλοήθεις καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν αιμορραγία στο 1ο τρίμηνο, όπως η εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου, το αίμα τραχηλικής αιτιολογίας και η σεξουαλική επαφή, υπάρχουν και άλλες καταστάσεις, περισσότερο σοβαρές, που απαιτούν διερεύνηση. Αυτές περιλαμβάνουν, την επαπειλούμενη αποβολή του εμβρύου, την εξωμήτριο κύηση, τη φλεγμονή, το υποχοριονικό αιμάτωμα και τη μύλη κύηση.

Πως θα περιγράψω στον γιατρό μου το αίμα που βλέπω στην εγκυμοσύνη;

Η αιμορραγία στην εγκυμοσύνη, μπορεί να προκαλέσει ανησυχία. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας και περιγράψτε αυτό που βλέπετε, με απλά λόγια. Αναφέρετε το χρώμα του αίματος (ροζ ή ζωηρά κόκκινο όταν είναι φρέσκο και καφέ ή σκούρο όταν είναι παλιό), τη σύσταση του αίματος (αν είναι λεπτόρρευστο, παχύρρευστο, αν περιέχει θρόμβους, αν είναι υδαρές) και την ποσότητα του αίματος (αν βλέπετε απλά κηλίδες, αν γεμίζει σερβιέτα ή αν υπάρχει μεγάλη αιμορραγία). Επιπρόσθετες πληροφορίες, όπως το ιστορικό σας (αν είχατε αιμορραγία σε προηγούμενη εγκυμοσύνη, αν έχετε κάνει κάποιο χειρουργείο στη μήτρα ή στον τράχηλο), η περιγραφή της έναρξης της αιμορραγίας (αν εκείνη τη στιγμή είχατε π.χ σεξουαλική επαφή ή αν σηκώσατε κάποιο βάρος) και η παρουσία συνοδών συμπτωμάτων (πόνο ή κράμπες στην κοιλιά, τάση για εμετό, πολύ ώρα να αντιληφθείτε εμβρυϊκές κινήσεις), είναι χρήσιμες και μπορούν να κατευθύνουν τη σκέψη του γιατρού σας για την επικινδυνότητα της κατάστασης.

Πόσο επικίνδυνο είναι να εμφανίσω αίμα στην εγκυμοσύνη;

Η αιμορραγία στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης συμβαίνει σε ποσοστό 15-25% των γυναικών. Ελαφρά αιμορραγία ή κηλίδες αίματος, μπορούν να παρατηρηθούν 1-2 εβδομάδες μετά τη γονιμοποίηση, κατά την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου. Ο τράχηλος της μήτρας, επίσης, μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία κατά την κύηση, καθώς πολλά αιμοφόρα αγγεία αναπτύσσονται και αυξάνουν την αιμάτωσή του. Έτσι, δεν είναι απίθανο να εμφανιστεί αιμορραγία μετά από λήψη Τεστ Παπανικολάου ή μετά από σεξουαλική επαφή, στην εγκυμοσύνη. Τα αίτια της αιμορραγίας στην κύηση, είναι πολλά και ποικίλα. Κάποια είναι σοβαρά, ενώ κάποια άλλα όχι. Συνήθως, δεν είναι σημάδι κάποιας επικίνδυνης κατάστασης.  Σε κάθε περίπτωση, καλό είναι να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας και να το συζητήσετε, χωρίς να πανικοβληθείτε.

Ποιες ασκήσεις πρέπει να αποφεύγω κατά την εγκυμοσύνη;

Όταν είστε έγκυος, πρέπει να αποφύγετε οποιαδήποτε άσκηση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο τραυματισμού, όπως σπορ που έρχεστε σε σωματική επαφή, με κίνδυνο να χτυπήσετε στην κοιλιά σας (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, χόκεϊ, βολευ κτλ), δραστηριότητες που μπορεί να οδηγήσουν σε επώδυνη πτώση (σκι, σέρφινγκ, ποδηλασία off-road, ιππασία, πτώση με αλεξίπτωτο), καταδύσεις, έντονη γιόγκα ή πιλάτες, λόγω κινδύνου υπερθέρμανσης και, φυσικά, ασκήσεις που απαιτούν την άνοδό σας σε μεγάλα υψόμετρα (άνω των 1000 μέτρων).

Ποιες προφυλάξεις πρέπει να πάρω κατά την άσκηση όταν είμαι έγκυος;

Εφόσον διανύετε μια εγκυμοσύνη χαμηλού κινδύνου και ο γιατρός σας είναι σύμφωνος με την καθημερινή άσκηση, θα πρέπει να έχετε στο μυαλό σας κάποιες βασικές αρχές. Πίνετε αρκετό νερό πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση. Σημεία αφυδάτωσης είναι το αίσθημα ζάλης, η ταχυκαρδία και η μείωση της διούρησης. Φορέσετε τα κατάλληλα ρούχα και παπούτσια, καθώς και αθλητικό στηθόδεσμο. Στο 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, μία ζώνη στήριξης της κοιλιάς σας, μπορεί να φανεί χρήσιμη στο γρήγορο βάδην. Αποφύγετε την υπερθέρμανση, ιδίως στο 1ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Φροντίστε το περιβάλλον να αερίζεται κατάλληλα και μην ασκήστε σε εξωτερικούς χώρους με πολύ υψηλές ή πολύ χαμηλές θερμοκρασίες , καθώς και σε αυξημένη υγρασία. Μην μένετε για ώρα ακίνητη όρθια ή ξαπλωμένη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μείωση της φλεβικής επιστροφής του αίματος στην καρδιά σας, με αποτέλεσμα να εμφανίσετε απότομα υπόταση.

Πόσο μπορώ να ασκούμαι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Ιδανικά μια έγκυος θα πρέπει να ασκείται, τουλάχιστον για 150 λεπτά την εβδομάδα, με μέτριας έντασης αεροβική άσκηση. Η αεροβική δραστηριότητα περιλαμβάνει ασκήσεις που κινούν τους μεγάλους μύες του σώματος (τους μύες των χεριών και των ποδιών), με ρυθμικό τρόπο και με ένταση που αυξάνει την καρδιακή συχνότητα, ώστε να ξεκινά η εφίδρωση. Θα πρέπει να μπορείτε άνετα να μιλήσετε, αλλά όχι να τραγουδήσετε, κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας έντασης άσκησης. Μπορείτε να διαιρέσετε τα 150 άσκησης την εβδομάδα, σε 5 ημέρες, από 30 λεπτά άσκηση την ημέρα, ή σε καθημερινή άσκηση διάρκειας 20 λεπτών. Αν δεν έχετε ιστορικό άθλησης, ξεκινήστε σταδιακά, με 5λεπτη άσκηση κάθε μέρα, μέχρι να φτάσετε το όριο των 20-30 λεπτών. Αν κάνατε αθλητισμό πριν μείνετε έγκυος, μπορείτε να συνεχίσετε σε πιο αυξημένη ένταση, με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού σας. Σε περίπτωση, όμως, που χάνετε βάρος, μειώστε την ένταση της δραστηριότητας και αυξήστε των αριθμό των θερμίδων που καταναλώνετε καθημερινά.

Ποια είναι τα οφέλη από την άσκηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Η συστηματική άσκηση κατά την εγκυμοσύνη εμφανίζει σημαντικά οφέλη για την υγεία της μητέρας και του μωρού, τα οποία περιλαμβάνουν τη μείωση του πόνου στις αρθρώσεις (ιδίως στη μέση και στα άκρα), βελτιώνει τη δυσκοιλιότητα, βελτιώνει την καρδιαγγειακή λειτουργία και την αντοχή, αυξάνει την πιθανότητα για φυσιολογικό τοκετό, μειώνει τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη της κύησης, για προεκλαμψία και για καισαρική τομή και βοηθά σημαντικά στην σωστή αύξηση του βάρους στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και την γρήγορη απώλεια του μετά τον τοκετό.

Υπάρχουν καταστάσεις που η άσκηση στην εγκυμοσύνη είναι επικίνδυνη;

Σαφώς και υπάρχουν τέτοιες καταστάσεις, όπου συστήνεται να αποφεύγεται ή και απαγορεύεται η άσκηση στην εγκυμοσύνη, καθώς μπορεί να είναι επικίνδυνη για την υγεία τη δική σας ή του μωρού σας. Αυτές οι καταστάσεις περιλαμβάνουν διάφορες καρδιαγγειακές ή πνευμονικές παθήσεις, την πολύδυμη κύηση, τον προδρομικό πλακούντα, τον αυξημένο κίνδυνο για πρόωρο τοκετό, την προεκλαμψία, τη σοβαρή αναιμία, την αιμορραγία στην εγκυμοσύνη κ.α. Αν ο γιατρός σας συστήσει την ανάπαυση και τη μείωση της σωματικής δραστηριότητας, αποφύγετε οποιοδήποτε είδος άσκησης μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες για κάποια μαιευτική επιπλοκή.

Είναι ασφαλής η άσκηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Εάν είστε υγιής και έχετε μια φυσιολογική εγκυμοσύνη, είναι απόλυτα ασφαλές να ασκήστε ή να ξεκινήσετε την άσκηση. Δεν έχει αποδειχθεί συσχέτιση της άσκησης στην εγκυμοσύνη με αύξηση του κινδύνου για αποβολή, για γέννηση μωρού με χαμηλό βάρος ή για πρόωρο τοκετό. Είναι σημαντικό, όμως, να έχει προηγηθεί εξέταση από τον γιατρό σας και να συζητήσετε μαζί του το είδος, τη διάρκεια, τη συχνότητα, αλλά και την ένταση της άσκησης που θα ακολουθήσετε.

Πόσες θερμίδες πρέπει να καταναλώνω όταν είμαι έγκυος;

Η γνωστή έκφραση ότι ΄ ΄η έγκυος πρέπει να τρώει για δύο ΄΄, δεν είναι σωστή και, φυσικά, το αποτέλεσμά της μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές στην εγκυμοσύνη. Οι επιπλέον θερμίδες που πρέπει να καταναλώνει η έγκυος, σε μια μονήρη κύηση, είναι 340/ημέρα στο 2ο τρίμηνο και ίσως, λίγο περισσότερες στο 3ο τρίμηνο. Σε δίδυμη κύηση, οι επιπλέον θερμίδες μπορεί να φτάσουν τις 600/ημέρα, ενώ σε τρίδυμη κύηση το όριο είναι οι επιπλέον 900/ημέρα.

Κάθε πότε αλλάζω μήνα στην εγκυμοσύνη;

Παλιότερα ο τρόπος υπολογισμού της αλλαγής του μήνα στην εγκυμοσύνη, προέκυπτε αν προσθέταμε 10 ημέρες στην ημερομηνία της τελευταίας περιόδου (π.χ. έναρξη τελευταίας περιόδου στις 10 Αυγούστου σήμαινε ότι αλλάζουμε μήνα κάθε 20 των επόμενων μηνών, δηλαδή 20 Σεπτεμβρίου, 20 Οκτωβρίου κ.ο.κ.). Πλέον, ο τρόπος υπολογισμού βασίζεται στην Πιθανή Ημερομηνία Τοκετού (Π.Η.Τ.). Έτσι, λοιπόν, αν έχετε Π.Η.Τ. στις 30 Ιουνίου, τότε μπαίνετε στον 9ο μήνα στις 30 Μαΐου, στον 8ο μήνα στις 30 Απριλίου κ.ο.κ.

Πως αντιστοιχούν οι εβδομάδες της εγκυμοσύνης με τους μήνες της;

1ος μήνας: Εβδομάδες 1 – 4

2ος μήνας: Εβδομάδες 5 – 8

3ος μήνας: Εβδομάδες 9 – 13

4ος μήνας: Εβδομάδες 14 – 17

5ος μήνας: Εβδομάδες 18 – 21

6ος μήνας: Εβδομάδες 22 – 26

7ος μήνας: Εβδομάδες 27 – 30

8ος μήνας: Εβδομάδες 31 – 35

9ος μήνας: Εβδομάδες 36 – 40

Πως αντιστοιχούν οι εβδομάδες της εγκυμοσύνης σε τρίμηνα;

Η εγκυμοσύνη μπορεί να διαιρεθεί σε 3 τρίμηνα, καθένα από τα οποία εμφανίζει κάποια χαρακτηριστικά στην ανάπτυξη του εμβρύου.

1ο Τρίμηνο: (0 – 13εβδ./6ημ.). Ξεκινά από την πρώτη ημέρα της τελευταίας περιόδου και τελειώνει στις 13 εβδομάδες και 6 ημέρες. Χαρακτηρίζεται από την γονιμοποίηση και την οργανογέννεση.

2ο Τρίμηνο: (14 εβδ. – 27εβδ./6ημ.). Ξεκινά από τη 14η εβδομάδα και τελειώνει στις 27 εβδομάδες και 6 ημέρες. Χαρακτηρίζεται από την ταχεία ανάπτυξη των οργάνων του εμβρύου.

3ο Τρίμηνο: (28 εβδ. – 40 εβδ./6ημ.). Ξεκινά την 28η εβδομάδα και τελειώνει με τη συμπλήρωση των 40 εβδομάδων. Χαρακτηρίζεται από την αύξηση του βάρους του εμβρύου και την ωρίμανση των οργάνων του, ώστε να είναι έτοιμα και λειτουργικά κατά τη γέννηση.

Πόσο χρόνο διαρκεί η εγκυμοσύνη;

Μια φυσιολογική εγκυμοσύνη διαρκεί 40 εβδομάδες, με ημέρα έναρξης της διάρκειάς της την πρώτη ημέρα της τελευταίας περιόδου. Είναι σαφές, ότι τις πρώτες δύο εβδομάδες από την έναρξη της περιόδου η γυναίκα δεν είναι έγκυος, παρόλο που αυτές οι δύο εβδομάδες προσμετρώνται στο σύνολο των 40 εβδομάδων. Το γεγονός αυτό, καθώς και το γεγονός ότι οι 4 εβδομάδες δεν ισοδυναμούν με ένα μήνα (4×7=28 ημέρες, ενώ ο μήνας διαρκεί, συνήθως, 30 ή 31 ημέρες), οδήγησαν στον υπολογισμό της διάρκειας της εγκυμοσύνης σε εβδομάδες και όχι σε μήνες. Η διάρκεια των 40 εβδομάδων προϋποθέτει ότι η γυναίκα εμφανίζει τον ιδανικό κύκλο των 28 ημερών και οτι η ωορρηξία έγινε την 14η ημέρα του κύκλου, γεγονός που πολλές φορές δεν ισχύει, με αποτέλεσμα να μην υπολογίζεται με ακρίβεια η ηλικία της εγκυμοσύνης και η Πιθανή Ημερομηνία Τοκετού (Π.Η.Τ.). Σε αυτές τις περιπτώσεις, το υπερηχογράφημα του 1ου τριμήνου είναι αυτό που θα καθορίσει τις ημερομηνίες με ακρίβεια.

Πόσος χρόνος χρειάζεται, συνήθως, για να μείνει μία γυναίκα έγκυος;

Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πόσο χρόνο χρειάζεται κάθε γυναίκα για να μείνει έγκυος. Πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τις πιθανότητες μιας εγκυμοσύνης σε κάθε ζευγάρι, όπως η ηλικία, η κατάσταση της υγείας του ζευγαριού, η συχνότητα των σεξουαλικών επαφών κ.α. Τα περισσότερα ζευγάρια (84% των ζευγαριών), θα επιτύχουν εγκυμοσύνη σε διάστημα ενός έτους, εφόσον έχουν τακτικές και ελεύθερες επαφές. Η ηλικία των γυναικών, όμως, δρα ανασταλτικά στην επίτευξη εγκυμοσύνης, με αποτέλεσμα γυναίκες ηλικίας 19 έως 26 ετών να εμφανίζουν 92% πιθανότητα κύησης μετά από ένα έτος επαφών και 98% μετά από δύο έτη επαφών, σε αντίθεση με γυναίκες ηλικίας  35 έως 39 ετών, που εμφανίζουν 82% και 90% πιθανότητα κύησης, αντίστοιχα. Κάθε μήνα η πιθανότητα που έχει ένα υγιές ζευγάρι για να επιτύχει εγκυμοσύνη είναι, περίπου, 20%. Επομένως, δεν υπάρχει λόγος άγχους αν δεν έρθει άμεσα ένα θετικό τεστ κυήσεως. Υπομονή και καλή διάθεση και στην μεγάλη πλειοψηφία των ζευγαριών αυτό θα έρθει κατά το πρώτο έτος προσπαθειών. Εάν μετά από ένα έτος ελεύθερων σεξουαλικών επαφών δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, τότε το ζευγάρι μπορεί να επισκεφθεί τον γυναικολόγο για να συζητήσουν για το ενδεχόμενο πιθανής υπογονιμότητας.

Πόσα ωάρια έχει μια γυναίκα όταν γεννιέται;

Tα πρόδρομα γενετικά κύτταρα συνεχίζουν να διαιρούνται και στο πέμπτο μήνα της ενδομήτριας ζωής το θήλυ έμβρυο έχει επτά εκατομμύρια ωάρια στις ωοθήκες του. Από αυτά τα ωάρια τα μισά θα πεθάνουν μέχρι τη γέννηση και στην εφηβεία θα έχουν επιβιώσει μόνο 200.000-500.000 ωάρια. Η γυναίκα κατά την αναπαραγωγική της ζωή θα χρειαστεί 400-500 ωάρια.

Πότε ξεκινούν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

Οι περισσότερες γυναίκες θα εμφανίσουν κάποια συμπτωματολογία, καθώς πλησιάζουν στην εμμηνόπαυση. Η βαρύτητα και η διάρκεια των συμπτωμάτων, ποικίλουν από γυναίκα σε γυναίκα, ενώ η έναρξή τους εγκαθίσταται, συνήθως, μήνες ή χρόνια πριν την εμμηνόπαυση, σε μια χρονική περίοδο που καλείται περιεμμηνόπαυση. Συνήθως, τα συμπτώματα διαρκούν, το πολύ, 4 έτη από την είσοδο στην εμμηνόπαυση, ενώ σε ένα ποσοστό 10% των γυναικών, μπορεί να διαρκέσουν έως και 12 έτη. Εάν η έναρξη της εμμηνόπαυσης είναι απότομη, όπως μετά από επέμβαση αφαίρεσης των ωοθηκών, τα συμπτώματα, ίσως, να είναι πιο έντονα, οπότε και μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματικά θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης.

Ποια είναι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

Περίπου, 8 στις 10 γυναίκες θα εμφανίσουν ένα ή περισσότερα από τα συμπτώματα που θα αναφέρουμε, για κάποιο χρονικό διάστημα, πριν ή μετά την οριστική διακοπή της περιόδου. Το συνηθέστερο σύμπτωμα είναι οι εξάψεις, που εμφανίζονται ως σύντομο αίσθημα ζέστης και θερμότητας, κυρίως στο κεφάλι, στο λαιμό και στο στήθος. Οι εξάψεις μπορεί να συνοδεύονται από ερυθρότητα και εφίδρωση. Διαρκούν κάποια δευτερόλεπτα και εμφανίζονται από λίγες φορές την ημέρα έως και κάθε 10 λεπτά. Άλλα κοινά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι οι νυχτερινές εφιδρώσεις, η κολπική ξηρότητα, η μειωμένη επιθυμία για sex, οι πονοκέφαλοι, οι διαταραχές του ύπνου και της διάθεσης, οι διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης, οι ταχυκαρδίες, η δυσκαμψία των μυών και των αρθρώσεων, η απώλεια μυϊκής μάζας, η αύξηση του σωματικού βάρους, η επιβράδυνση του μεταβολισμού, καθώς και οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις. Η εμμηνόπαυση αυξάνει, σαφώς, την πιθανότητα ανάπτυξης και άλλων προβλημάτων υγείας, όπως η οστεοπόρωση και οι καρδιοπάθειες.

Τι είναι η περιεμμηνόπαυση;

Περιεμμηνόπαυση καλείται η μετάβαση από την αναπαραγωγική ηλικία στην εμμηνόπαυση, την οριστική, δηλαδή, διακοπή της περιόδου. Μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία των 40 ετών, ή και νωρίτερα και διαρκεί 8 έως 10 έτη, με μέσο όρο τα 4 έτη. Σε αυτή τη χρονική περίοδο οι ωοθήκες παράγουν σταδιακά ολοένα και λιγότερα οιστρογόνα και οδηγούνται στην τελική διακοπή παραγωγής οιστρογόνων, με την είσοδο, έτσι, της γυναίκας στην εμμηνόπαυση. Συνήθως, τα 2 τελευταία έτη της περιεμμηνόπαυσης η παραγωγή των οιστρογόνων από τις ωοθήκες ελαττώνεται πιο απότομα, οπότε μπορεί να εμφανιστούν και τα πρώτα συμπτώματα. Σε αυτό το διάστημα οι γυναίκες εξακολουθούν να έχουν περίοδο και είναι, θεωρητικά, ακόμη δυνατή η επίτευξη εγκυμοσύνης. Κατά την περιεμμηνόπαυση, ένα σύνηθες σύμπτωμα είναι οι διαταραχές στην περίοδο (μεγαλύτεροι ή μικρότεροι κύκλοι, με περισσότερο ή λιγότερο αίμα από το συνηθισμένο) και συχνά διακοπή της έμμηνου ρύσεως για 2 έως 3 μήνες. Αυτή η διαταραχή στον κύκλο είναι ενδεικτική ότι η γυναίκα βρίσκεται στην όψιμη περιεμμηνόπαυση. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν, εξάψεις, διαταραχές ύπνου και διάθεσης, συχνές ουρολοιμώξεις, κολπική ξηρότητα, υπογονιμότητα, σταδιακή απώλεια της σεξουαλικής διάθεσης, επιδείνωση του προεμμηνορυσιακού συνδρόμου, πρήξιμο στους μαστούς, αύξηση του σωματικού βάρους και πιθανή αύξηση των επιπέδων της χοληστερόλης. Κάποιες γυναίκες δεν θα εμφανίσουν κανένα από τα παραπάνω συμπτώματα, κάποιες θα εμφανίσουν ήπια συμπτώματα, ενώ λίγες θα εμφανίσουν πλήρη συμπτωματολογία και θα αναζητήσουν ιατρική βοήθεια. Η περιεμμηνόπαυση, είναι μία φυσιολογική διαδικασία και εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια τόσο στη διάρκειά της, όσο και στους τρόπους που εμφανίζεται.

Είναι συχνή η επανεμφάνιση του πολύποδα;

Μελέτες έχουν δείξει ότι μετά από χειρουργική αφαίρεση πολύποδα του ενδομητρίου υπάρχει σχετικά αυξημένη συχνότητα επανεμφάνισης του πολύποδα. Η συχνότητα αυτή κυμαίνεται από 2,5% έως 44% και εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως ο αριθμός των πολυπόδων πριν το χειρουργείο, ο τύπος του πολύποδα, η αποτελεσματικότητα της χειρουργικής επέμβασης και ο χρόνος παρακολούθησης μετά την χειρουργική επέμβαση. Δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί κατά τη διάρκεια του χειρουργείου αφαίρεσης του πολύποδα η πιθανότητα να επανεμφανιστεί πολύποδας, στο ίδιο ή σε άλλο μέρος της ενδομητρικής κοιλότητας.

Πότε και πως αντιμετωπίζεται ο πολύποδας της μήτρας;

Δεδομένου ότι οι περισσότεροι πολύποδες του ενδομητρίου είναι ασυμπτωματικοί με πολύ μικρή πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής, η τακτική της υπερηχογραφικής παρακολούθησης μπορεί να εφαρμοστεί σε αυτές τις περιπτώσεις. Εξάλλου, υπάρχει και η πιθανότητα ο πολύποδας να αποβληθεί αυτόματα κατά τη διάρκεια της περιόδου, σε ένα ποσοστό, περίπου, 25% μέσα στη διάρκεια ενός έτους. Η φαρμακευτική αγωγή δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο ρόλο στην αντιμετώπιση του πολύποδα, εκτός, ίσως, από την περίπτωση όπου μία γυναίκα λαμβάνει ταμοξιφένη. Σε αυτή την περίπτωση, η τοποθέτηση ενδομητρικού σπειράματος λεβονοργεστρέλης (σπιράλ Mirena), φαίνεται ότι μειώνει την πιθανότητα δημιουργίας ενδομητρικού πολύποδα σε αυτές τις γυναίκες. Σε περιπτώσεις υπογονιμότητας, φαίνεται ότι η αφαίρεση ενός ενδομητρικού πολύποδα, ακόμη και εάν είναι ασυμπτωματικός, μπορεί να προσφέρει κάποιο όφελος, ιδίως σε γυναίκες που δεν εμφανίζουν κάποιο άλλο αίτιο υπογονιμότητας.  Σε συμπτωματικούς πολύποδες, η χειρουργική αφαίρεση με απόξεση του ενδομητρίου δεν αποτελεί την μέθοδο εκλογής, αφού εμφανίζει πιθανότητα επιτυχούς αφαίρεσης του πολύποδα μικρότερη από 50%, ενώ είναι συχνή και η μερική αφαίρεση του πολύποδα, με αποτέλεσμα να παραμένει ο υπόλοιπος μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα. Η μέθοδος εκλογής στην αφαίρεση του πολύποδα του ενδομητρίου είναι η υστεροσκόπηση, όπου υπό άμεση όραση αναγνωρίζεται ο πολύποδας και αφαιρείται με τη χρήση μικροεργαλείων ολόκληρος, χωρίς να τραυματιστεί άσκοπα το υπόλοιπο ενδομήτριο, γεγονός που συμβαίνει στην απόξεση του ενδομητρίου, με αποτέλεσμα τη δημιουργία συμφύσεων στην ενδομητρική κοιλότητα. Τέλος, η υστερεκτομή αποτελεί ριζική μέθοδο αντιμετώπισης του πολύποδα και πρέπει να εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις, όπου η ασθενής έχει ενημερωθεί πλήρως για τη βαρύτητα του χειρουργείου και τις πιθανές επιπλοκές και παρόλα αυτά εξακολουθεί να επιθυμεί  να υποβληθεί σε αυτή.

Πως γίνεται η διάγνωση του πολύποδα της μήτρας;

Το ενδοκολπικό υπερηχογράφημα είναι η βασική μέθοδος για να διαγνώσουμε την ύπαρξη ενός πολύποδα του ενδομητρίου. Οι νεότερης τεχνολογίας υπερηχοτομογράφοι, ιδίως με τεχνολογία 3D/4D, μπορούν να απεικονίσουν με ακρίβεια τους ενδομητρικούς πολύποδες και να καταγράψουν τις διαστάσεις και τον όγκο τους. Η ταυτόχρονη χρήση του έγχρωμου Power Doppler, μπορεί να αυξήσει ακόμη περισσότερο τη διαγνωστική ικανότητα του υπερηχογραφήματος. Μια παραλλαγή του ενδοκολπικού υπερηχογραφήματος είναι η υδρουπερηχογραφία, όπου μέσω ενός μικρού καθετήρα εγχέεται φυσιολογικός ορός μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα, κατά τη διάρκεια ενός ενδοκολπικού υπερηχογραφήματος, με αποτέλεσμα να ”φουσκώνει” η κοιλότητα της μήτρας και να απεικονίζεται με μεγάλη ακρίβεια ο πολύποδας. Η πιο ακριβής εξέταση για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση του ενδομητρικού πολύποδα είναι η υστεροσκόπηση, όπου αναγνωρίζεται ο πολύποδας υπό άμεση όραση, μέσω της κάμερας του υστεροσκοπίου και μπορεί, ταυτόχρονα, να αφαιρεθεί με τη χρήση μικροεργαλείων, που εισέρχονται μέσα από κανάλια εργασίας του υστεροσκοπίου. Τέλος, η βιοψία του ενδομητρίου με διαγνωστική απόξεση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση του πολύποδα, επειδή, όμως, δεν γίνεται υπό άμεση όραση, υστερεί σε διαγνωστική αξία, αφού σε ποσοστό που φτάνει το 50% δεν αφαιρεί ολόκληρο τον πολύποδα.

Ποια συμπτώματα προκαλεί ο πολύποδας της μήτρας;

Συχνά οι πολύποδες είναι ασυμπτωματικοί, χωρίς να προκαλούν καμία ενόχληση στη γυναίκα. Στις περιπτώσεις, όπου προκαλούν, όμως, συμπτώματα, τα ποιο συνήθη είναι η ανώμαλη αιμορραγία (για παράδειγμα συχνές και απρόβλεπτες περίοδοι, με μεγαλύτερη διάρκεια ή ποσότητα αίματος), η μεσοκυκλική αιμορραγία (αιμόρροια από τον κόλπο που εμφανίζεται εκτός της χρονικής διάρκειας της περιόδου), αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση και σε κάποιες περιπτώσεις, ενοχοποιούνται για πρόκληση υπογονιμότητας. Τέλος, οι κηλίδες αίματος (spotting) ανάμεσα στις περιόδους, οφείλονται, πολλές φορές, στους πολύποδες της μήτρας.

Πόσο συχνός είναι ο πολύποδας της μήτρας;

Η ακριβής συχνότητα εμφάνισης πολύποδα στις γυναίκες δεν είναι γνωστή, καθώς οι περισσότεροι πολύποδες είναι ασυμπτωματικοί. Επίσης, η ύπαρξη πολύποδα του ενδομητρίου είναι πιο συχνή σε κάποιες ομάδες γυναικών. Από στατιστικές μελέτες με μεγάλο δείγμα γυναικών έχει αναφερθεί ότι η συχνότητα εμφάνισης πολύποδα του ενδομητρίου κυμαίνεται από 8-35%. Αποτελεί, επίσης, τυχαίο εύρημα σε γυναίκες που υποβάλλονται σε υστερεκτομή σε ένα ποσοστό 10-25%. Η πιθανότητα να εμφανίσει μια γυναίκα πολύποδα αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας, την ύπαρξη υπέρτασης, την παχυσαρκία και τη χρήση της ταμοξιφένης, ενός φαρμάκου που χρησιμοποιείται, κυρίως, σε γυναίκες με καρκίνο μαστού. Στις γυναίκες που χρησιμοποιούν ταμοξιφένη η συχνότητα εμφάνισης πολύποδα του ενδομητρίου κυμαίνεται από 30-60%. Μεταξύ των νέων γυναικών, η συχνότητα του πολύποδα του ενδομητρίου είναι υψηλή σε γυναίκες που εμφανίζουν υπογονιμότητα, με ένα ποσοστό που φθάνει το 32% σε κάποιες μελέτες.

Τι είναι ο πολύποδας της μήτρας;

Ο πολύποδας της μήτρας είναι ένας, κατά κανόνα, καλοήθης όγκος που βρίσκεται μέσα την ενδομητρική κοιλότητα και οφείλεται σε τοπική υπερπλασία του στρώματος, των αδένων και των αγγείων του ενδομητρίου. Μπορεί να είναι μονήρης ή να εμφανίζονται περισσότεροι από ένα πολύποδα ταυτόχρονα και το μέγεθός του κυμαίνεται από λίγα χιλιοστά έως και κάποια εκατοστά. Μπορεί να εντοπίζεται οπουδήποτε μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα και κάποιες φορές εντοπίζεται στον τράχηλο της μήτρας, οπότε καλείται ενδοτραχηλικός πολύποδας. Είναι, συνήθως ασυμπτωματικός, δηλαδή δεν προκαλεί συμπτώματα και η διάγνωσή του γίνεται τυχαία, σε γυναικολογικό υπερηχογράφημα ρουτίνας.

Ποιοί είναι οι τρόποι αντιμετώπισης των ινομυωμάτων;

Ο κύριος τρόπος χειρουργικής αντιμετώπισης του ινομυώματος είναι η ινομυωματεκτομή, δηλαδή η αφαίρεση μόνο του ινομυώματος, αφήνοντας άθικτη την υπόλοιπη μήτρα. Η γυναίκα διατηρεί, λοιπόν, τη μήτρα της και μπορεί να μείνει έγκυος, σε αντίθεση με την υστερεκτομή, όπου αφαιρείται ολόκληρη η μήτρα μαζί με το ινομύωμα και προτιμάται σε περιπτώσεις, όπου η γυναίκα δεν επιθυμεί, πλέον, εγκυμοσύνη και πλησιάζει στο τέλος της αναπαραγωγικής της ηλικίας. Τα χειρουργεία αυτά, είναι προτιμότερο να γίνονται λαπαροσκοπικά, παρόλο που πολλές φορές εκτελούνται με λαπαροτομή (ανοικτό χειρουργείο). Η υστεροσκόπηση γίνεται σε περιπτώσεις που το ινομύωμα προβάλλει μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα. Μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδος είναι ο εμβολισμός της μητριαίας αρτηρίας (UAE), όπου ο επεμβατικός ακτινολόγος εγχέει μέσω καθετήρα μικροσωματίδια στις μητριαίες αρτηρίες, για να σταματήσει τη ροή του αίματος στο ινομύωμα, ώστε να ατροφήσει και να μικρύνει σε μέγεθος, χωρίς να προκαλεί, πλέον, συμπτώματα. Νεότερες ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι, με χρήση Μαγνητικού Τομογράφου, εφαρμόζονται σε μικρή κλίμακα και ίσως προστεθούν ευρύτερα στην κλινική πράξη στο μέλλον.

Πότε είναι απαραίτητη η θεραπεία των ινομυωμάτων;

Όταν τα ινομυώματα δεν προκαλούν συμπτώματα, συνήθως, δεν είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστούν. Σε καποιες περιπτώσεις, όμως, υπάρχει ανάγκη αντιμετώπισής τους, όπως όταν προκαλούν αιμορραγία κατά την περίοδο, που μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, επηρεάζοντας, έτσι, την καθημερινή δραστηριότητα της γυναίκας. Ο πυελικός πόνος και η υπογονιμότητα, αποτελούν άλλες αιτίες που απαιτούν αφαίρεση του ινομυώματος. Τέλος, εάν ένα ινομύωμα μεγαλώνει απότομα και γρήγορα, είναι απαραίτητη η αντιμετώπισή του, για να αποκλειστεί η περίπτωση να μην είναι ινομύωμα αλλά κάποιος κακοήθης όγκος.

Ποιά συμπτώματα προκαλούν τα ινομυώματα;

Το συχνότερο σύμπτωμα που προκαλούν είναι οι διαταραχές στην περίοδο, με αυξημένη αιμορραγία ή συχνότερες περιόδους που διαρκούν περισσότερο και μπορεί να οδηγήσουν σε αναιμία. Μπορεί, επίσης, να προκαλέσουν αίσθηση πίεσης, δυσκοιλιότητα, ακόμη και πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, ανάλογα με το μέγεθός τους. Ευθύνονται για αποβολές ή πρόωρο τοκετό, καθώς και σε ορισμένες περιπτώσεις για υπογονιμότητα. Συχνά, δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και αποτελούν τυχαίο εύρημα κατά τη γυναικολογική εξέταση ρουτίνας.

Τι είναι τα ινομυώματα;

Τα ινομυώματα είναι οι πιό συχνοί καλοήθεις όγκοι της μήτρας, που αναπτύσσονται από το μυϊκό ιστό της. Ονομάζονται και λειομυώματα. Απαντούν στο 40-60% των γυναικών, στην αναπαραγωγική τους ηλικία. Οι διαστάσεις, το μέγεθος και η εντόπιση των ινομυωμάτων, ποικίλουν αρκετά. Μια γυναίκα μπορεί να έχει ένα ή περισσότερα ινομυώματα, που μπορεί να παραμένουν σταθερά σε μέγεθος ή να μεγαλώνουν με την πάροδο του χρόνου. Είναι συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας 30-40 ετών, ενώ μετά την εμμηνόπαυση σταδιακά μικραίνουν σε μέγεθος.

Ποιο είναι το εμβολιαστικό σχήμα;

Το Διδύναμο εμβόλιο Cervarix (πρόληψη απο τη λοίμωξη των δύο ιών 16 και 18) έχει πάρει έγκριση μόνο για κορίτσια, χορηγείται δωρεάν σε ηλικίες από 11-18 ετών και το εμβολιαστικό σχήμα ολοκληρώνεται σε 3 δόσεις (0, 1 και 6 μήνες). Το Τετραδύναμο εμβόλιο Gardasil (πρόληψη από τη λοίμωξη 4 ιών, των 6, 11, 16 και 18) έχει πάρει έγκριση για κορίτσια αλλά και αγόρια, χορηγείται δωρεάν στη χώρα μας μόνο σε κορίτσια ηλικίας 11-18 ετών και το εμβολιαστικό του σχήμα ολοκληρώνεται σε 3 δόσεις (0, 2 και 6 μήνες) σε ηλικίες 14 ετών και άνω, ενώ σε ηλικίες 14 ετών και κάτω το σχήμα μπορεί να γίνει είτε σε 2 δόσεις (0 και 6 μήνες), είτε σε 3 δόσεις (0, 2 και 6 μήνες). Το νεότερο Εννιαδύναμο εμβόλιο Gardasil9 (πρόληψη από τη λοίμωξη από 9 ιούς, τους 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58), έχει πάρει έγκριση για κορίτσια αλλά και αγόρια, χορηγείται δωρεάν στη χώρα μας μόνο σε κορίτσια ηλικίας 11-18 ετών και το εμβολιαστικό του σχήμα ολοκληρώνεται σε 3 δόσεις (0, 2 και 6 μήνες) σε ηλικίες 15 ετών και άνω, ενώ σε ηλικίες 15 ετών και κάτω το σχήμα μπορεί να γίνει είτε σε 2 δόσεις (0 και 6 μήνες), είτε σε 3 δόσεις (0, 2 και 6 μήνες). Τον Μάρτιο του 2022, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού συνέστησε τον εμβολιασμό έναντι του HPV και στα αγόρια ηλικίας 9-18 ετών. Ιδανική ηλικία εμβολιασμού έχουν τα κορίτσια από 11-15 ετών, που δεν έχουν προχωρήσει στην έναρξη των σεξουαλικών επαφών και λόγω του ισχυρού τους ανοσολογικού συστήματος εμφανίζουν την καλύτερη δυνατή απάντηση στον εμβολιασμό. Τα κορίτσια ηλικίας 16-18 ετών που δεν έχουν εμβολιαστεί, βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό, καθώς σε αυτές τις ηλικίες, πολλές φορές, γίνεται η έναρξη της σεξουαλικής τους ζωής, οπότε ο εμβολιασμός συστήνεται να γίνεται άμεσα για να επιτύχουν το μεγαλύτερο δυνατό όφελος. Η πλήρης προστασία του εμβολιασμού παρέχεται όταν αυτός ολοκληρωθεί, καθώς πρέπει να τηρείται το εξάμηνο διάγραμμα χορήγησης των 2 ή 3 δόσεων του εμβολίου. Σε περίπτωση που το πρόγραμμα διακοπεί ή ξεπεραστεί το χρονικό όριο που έπρεπε να γίνει κάποια δόση, δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από την αρχή. Το εμβόλιο μπορεί να συγχορηγηθεί και με άλλα ενδεικνυόμενα για την ηλικία εμβόλια, η χορήγησή του όμως δεν συστήνεται κατά τη διάρκεια της κύησης. Εάν η πρώτη δόση γίνει σε μία μη διαγνωσμένη αρχόμενη εγκυμοσύνη, οι επόμενες θα πρέπει να αναβληθούν για μετά το πέρας της κυήσεως.

Ποιά εμβόλια υπάρχουν έναντι του ιου HPV;

Σήμερα, κυκλοφορούν τρία εμβόλια: Το Διδύναμο Cervarix (έναντι των ιών 16,18), το Τετραδύναμο Gardasil (έναντι των ιών 6, 11, 16 και 18) και το Εννιαδύναμο Gardasil9 (έναντι των ιών 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58). Αυτά τα εμβόλια προστατεύουν έναντι των τύπων του HPV που ευθύνονται για τις περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου τραχήλου της μήτρας (οι τύποι του ιού 16 και 18 ανευρίσκονται σε ποσοστό 75% σε καρκίνο του τραχήλου, 70% σε προκαρκινικές αλλοιώσεις, 50% σε χαμηλού βαθμού αλλοιώσεις, 95% σε καρκίνο του αιδοίου και του κόλπου και σε ποσοστό 80% σε προκαρκινικές εκδηλώσεις του αιδοίου και του κόλπου). Το Τετραδύναμο εμβόλιο παρέχει επιπλέον προστασία έναντι των ιών 6 και 11, που ανιχνεύονται σε ποσοστό 90% σε καλοήθεις αλλοιώσεις, όπως στα γεννητικά κονδυλώματα, ενώ το Εννιαδύναμο εμβόλιο παρέχει επιπλέον προστασία έναντι περισσότερων τύπων του ιού. Τα εμβόλια κατά των ιών HPV προσφέρουν σημαντικό ποσοστό πρόληψης, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον ετήσιο προλήπτικό έλεγχο με τεστ κατά Παπανικολάου, καθώς δεν προσφέρουν προστασία από όλους τους τύπους του ιου HPV (το εμβόλιο δεν προστατεύει από όλους τους τύπους του ιού HPV, οι οποίοι ξεπερνούν τους 100). Οι μελέτες δείχνουν ότι προσφέρουν ποσοστό προστασίας από προκαρκινικές και καρκινικές βλάβες, αλλά και από κονδυλώματα, που αγγίζει το 100%, έναντι των ιών για τους οποίους έχουν κατασκευαστεί, ανάλογα με τον τύπο του εμβολίου. Δεν προσφέρουν, όμως, θεραπεία από HPV αλλοιώσεις που ήδη υπάρχουν πριν τον εμβολιασμό ή από άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (π.χ. σύφιλη, χλαμύδια, γονόρροια κτλ). Ο εμβολιασμός σε συνδυασμό με τον ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο με τεστ Παπανικολάου και τη χρησιμοποίηση προφυλακτικού κατά την σεξουαλική επαφή, αποτελούν τη βασική ασπίδα προστασίας απέναντι όχι μόνο στον ιο HPV, αλλά απέναντι και σε όλα τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Τι είναι το εμβόλιο έναντι του ιού HPV;

Το 2006 είναι το έτος κυκλοφορίας του πρώτου εμβολίου έναντι του ιού HPV. Το ιδιαίτερο γεγονός στην περίπτωση του συγκεκριμένου εμβολίου είναι ότι αποτελεί το πρώτο εμβόλιο εναντίον του καρκίνου. Η φύση του εμβολίου είναι προφυλακτική και βασίζεται στην ανοσιακή απάντηση του οργανισμού, που προκαλείται μετά από τον εμβολιασμό με ‘’ιόμορφα σωματίδια’’ (Virus-like Particles, VLPs) και οδηγεί στην παραγωγή από τον ίδιο τον οργανισμό IgG αντισωμάτων εναντίον του ιού, με στόχο την προστασία του από μία μελλοντική μόλυνση από τον συγκεκριμένο ιό. Τα ‘’προφυλακτικά’’ εμβόλια έχουν ως στόχο τα άτομα που δεν έχουν ήδη έρθει σε επαφή με τον ιό, για αυτό και συνιστούμε την έναρξη της χορήγησή τους σε μικρή ηλικία.

Τι περιλαμβάνει η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας;

Διακρίνεται σε 3 επίπεδα:

Την Πρωτογενή πρόληψη, που εφαρμόζεται πριν την εμφάνιση της νόσου με τη διενέργεια εμβολιασμών, προφύλαξη και αποφυγή έκθεσης σε συγκεκριμένους βλαπτικούς παράγοντες και ενημέρωση.

Την Δευτερογενή πρόληψη, που πραγματοποιείται πριν την εκδήλωση της νόσου και εφαρμόζεται με τις μεθόδους του προσυμπτωματικού ελέγχου (τεστ Παπανικολάου, LBC, κολποσκόπηση, HPV DNA test). Στο επίπεδο αυτό έχουν ξεκινήσει ήδη οι αλλοιώσεις, αλλά η έγκαιρη παρέμβαση αποτρέπει την εξέλιξη της νόσου.

Την Τριτογενή πρόληψη, που πραγματοποιείται μετά την εκδήλωση της νόσου και συνίσταται στις κλινικές δράσεις – θεραπείες (φαρμακευτική και χειρουργική) για την καταπολέμηση της νόσου και την επανένταξη της ασθενούς.

Τι είναι η κολποσκόπηση;

Είναι μία μέθοδος εξέτασης του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου και του αιδοίου, μέσω ενός ειδικού μικροσκοπίου, του κολποσκόπιου, που φέρει ειδικούς μεγεθυντικούς φακούς και εξετάζει τους ιστούς μεγεθύνοντας την εικόνα, επιτρέποντας, έτσι, την απεικόνιση αλλοιώσεων που δεν φαίνονται με γυμνό μάτι. Είναι ανώδυνη εξέταση και μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε φάση του κύκλου, εκτός από καταστάσεις με κολπική αιμορραγία. Οι εικόνες καταγράφονται ηλεκτρονικά, για πιθανή σύγκριση με μελλοντικές εικόνες, αν επαναληφθεί η εξέταση, ενώ αν κριθεί απαραίτητο, μπορεί κατά τη διάρκεια της κολποσκόπησης να παρθούν και βιοψίες από τον τράχηλο, για να γίνει και ιστολογική εξέταση, που θα θέσει και την οριστική διάγνωση της αλλοίωσης.

Τι συμβαίνει εάν το τεστ Παπανικολάου είναι παθολογικό;

Εάν το τεστ Παπανικολάου αποκαλύψει παθολογικό αποτέλεσμα, τότε η παρακολούθηση γίνεται σε πιο τακτική βάση, προστίθεται στον έλεγχο το HPV-DNA test, εάν η γυναίκα είναι μεγαλύτερη από 30 ετών και διενεργείται μια, επιπλέον, εξέταση που ονομάζεται κολποσκόπηση. Όπως, ήδη, τονίστηκε, οι περισσότερες γυναίκες έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό, επομένως, είναι πιθανό να υπάρξει ένα παθολογικό τεστ Παπανικολάου. Η τακτική της απλής παρακολούθησης είναι η ενδεδειγμένη, αφου στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων η βλάβη θα υποχωρήσει από μόνη της, χωρίς να χρειαστεί καμία ιατρική παρέμβαση.

Κάθε πότε πρέπει να κάνουμε έλεγχο για τον ιο HPV;

Στην Ελλάδα, όπου το τεστ Παπανικολάου δεν είναι υποχρεωτικό, συνιστάται ετήσιος έλεγχος με τεστ Παπανικολάου ή/και HPV-DNA test, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο. Σε χώρες, όπως η Αμερική και η Αγγλία, όπου το τεστ Παπανικολάου είναι υποχρεωτικό, επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό εξ’ ολοκλήρου και τα αποτελέσματα καταγράφονται σε βάση δεδομένων στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, συστήνεται διαφορετικό πλάνο παρακολούθησης. Η έναρξη του ελέγχου συστήνεται να γίνεται από την ηλικία των 21 ετών και να επαναλαμβάνεται κάθε 3 έτη με τεστ Παπανικολάου, έως την ηλικία των 29 ετών. Από την ηλικία των 30 ετών έως την ηλικία των 65 ετών, συστήνεται το co-testing (HPV-DNA test και LBC) κάθε 5 έτη, ή μόνο τεστ Παπανικολάου κάθε 3 έτη. Από τα 65 και μετά δεν συστήνεται έλεγχος, με την προϋπόθεση ότι τα τελευταία 3 τεστ Παπανικολάου ήταν αρνητικά. Γυναίκες με ιστορικό υψηλής αλλοίωσης ή καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, θα πρέπει να συνεχίσουν τον έλεγχο για, τουλάχιστον, 20 έτη από τη διάγνωση. Γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε ολική υστερεκτομή δεν υπάρχει λόγος να συνεχίζουν τον έλεγχο, εκτός και εάν η υστερεκτομή έγινε λόγω κακοήθειας ή υψηλής αλλοίωσης, οπότε συνεχίζουν τον έλεγχο για 20 έτη μετά την υστερεκτομή. Επίσης, το HPV-DNA test που συστήνεται στο εξωτερικό είναι αυτό που ανιχνεύει μόνο τους υψηλού κινδύνου τύπους του ιού (cobas), καθώς δεν κρίνεται σκόπιμη η ανίχνευση των ιων χαμηλού κινδύνου. Τέλος, δεν έχει σημασία αν έχει προηγηθεί εμβολιασμός για τον HPV ιό, οπότε το πλάνο παρακολούθησης είναι ακριβώς το ίδιο και για τα κορίτσια που έχουν εμβολιαστεί.

Τι είναι τα γεννητικά κονδυλώματα;

Τα γεννητικά κονδυλώματα εμφανίζονται ως εξογκώματα μεμονωμένα ή κατά ομάδες στη γεννητική περιοχή, μπορεί να είναι μικρά ή μεγάλα, μπορεί να είναι επηρμένα ή επίπεδα ή να μοιάζουν με μικρό κουνουπίδι. Συνήθως εμφανίζονται εβδομάδες ή μήνες μετά τη σεξουαλική επαφή με έναν σύντροφο που έχει τον ιό HPV, ακόμη και αν ο σύντροφος δεν έχει καμία εικόνα γεννητικών κονδυλωμάτων. Εάν μείνουν χωρίς θεραπεία τα γεννητικά κονδυλώματα μπορεί να υποχωρήσουν, να παραμείνουν αμετάβλητα ή να αυξηθούν σε μέγεθος και αριθμό. Τα γεννητικά κονδυλώματα δεν μετατρέπονται σε καρκίνο, αφού προκαλούνται από ιούς χαμηλού κινδύνου.

Σε ποιά ηλικία πρέπει να γίνεται το πρώτο Τεστ Παπανικολάου;

Οι οδηγίες για την έναρξη του ελέγχου στα νέα κορίτσια με τεστ Παπανικολάου έχουν αλλάξει τα τελευταία έτη. Παλιότερα ο έλεγχος ξεκινούσε στην ηλικία των 18 ετών ή με την έναρξη των σεξουαλικών επαφών. Το 2006, νεότερες οδηγίες συνιστούσαν το πρώτο τεστ Παπανικολάου στην ηλικία των 21 ετών ή 3 έτη μετά την πρώτη σεξουαλική επαφή. Οι νεότερες, πλέον, οδηγίες του 2009, που επιβεβαιώθηκαν το 2012 και το 2016, συνιστούν την έναρξη του screening με τεστ Παπανικολάου στην ηλικία των 21 ετών, ανεξαρτήτως με την ηλικία έναρξης των σεξουαλικών επαφών στο νέο κορίτσι.

Τι περιλαμβάνει η πρώτη επίσκεψη στον γυναικολόγο;

Η πρώτη επίσκεψη στον γυναικολόγο θα πρέπει να γίνεται σε κλίμα ηρεμίας και να εστιάζει στην καλλιέργεια σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στο γυναικολόγο και στο νέο κορίτσι. Η λήψη ιστορικού μπορεί να περιλαμβάνει και πιο προσωπικές ερωτήσεις, όπως θέματα περιόδου ή σεξουαλικής δραστηριότητας και το νέο κορίτσι μπορεί να επιλέξει εάν προτιμά να είναι παρούσα μία μαία ή κάποιο μέλος της οικογένειας, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης. Κατά την πρώτη κλινική εξέταση, καλό θα είναι να γίνεται μία επισκόπηση των εξωτερικών γεννητικών οργάνων, για να αποκλειστούν πιθανές ανωμαλίες, ενώ μπορεί το νέο κορίτσι να χρησιμοποιήσει και ένα καθρέφτη, ώστε να εξοικειωθεί με το σώμα του.

Ποιά θέματα μπορεί να συζητήσει το νέο κορίτσι με τον γυναικολόγο;

Το αντικείμενο συζήτησης των πρώτων επισκέψεων στο γυναικολόγο περιλαμβάνει θέματα βασικής ενημέρωσης, που μπορεί να απασχολούν τα νέα κορίτσια, καθώς διανύουν την περίοδο της εφηβείας. Τα θέματα αυτά αφορούν, συνήθως, στο σωματικό βάρος της εφήβου, στην ακμή, στον τρόπο που αντιλαμβάνεται το σώμα της, στον πόνο κατά την περίοδο ή σε διαταραχές της περιόδου. Επίσης, θέματα προσωπικής υγιεινής, φροντίδας του σώματος, ενημέρωσης για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και θέματα αντισύλληψης, αποτελούν αντικείμενα που χρήζουν υπεύθυνης ενημέρωσης από τον γιατρό και όχι από άλλες αναξιόπιστες πηγές ενημέρωσης, όπως οι φίλοι, το διαδίκτυο ή τα περιοδικά. Η ενημέρωση για τον εμβολιασμό έναντι του HPV, αποτελεί βασικό αντικείμενο συζήτησης κατά την πρώτη επίσκεψη ενός νέου κοριτσιού στον γυναικολόγο.

Σε ποιά ηλικία πρέπει να γίνεται η πρώτη επίσκεψη στον γυναικολόγο;

Η ιδανική ηλικία για την πρώτη επίσκεψη στον γυναικολόγο στα νέα κορίτσια είναι από 13-15 ετών. Αποτελεί τη σωστή στιγμή χρονικά για να ξεκινήσει η υπεύθυνη ενημέρωση του νέου κοριτσιού για τον εμβολιασμό έναντι του HPV, για τους τρόπους προφύλαξης απέναντι στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, καθώς και για να οικοδομηθεί μία σωστή μελλοντική σχέση εμπιστοσύνης με τον επαγγελματία υγείας.

Σε ποιές ηλικίες είναι συχνότερες οι διαταραχές του κύκλου;

Διαταραχές στην περίοδο μπορεί να εμφανιστούν σε όλες τις ηλικίες. Συχνότερα, εμφανίζονται κατά τα πρώτα χρόνια μετά την εμμηναρχή, χωρίς να υπάρχει λόγος ιδιαίτερης ανησυχίας, καθώς, πλησιάζοντας το νέο κορίτσι την ηλικία των 18 ετών, ο κύκλος τείνει να ομαλοποιηθεί. Επίσης, στα χρόνια της περιεμμηνόπαυσης, όταν η γυναίκα, δηλαδή, είναι 45 ετών και άνω, ο κύκλος εμφανίζει διαταραχές και γίνεται μεγαλύτερος ή μικρότερος σε διάρκεια, ενώ παρουσιάζει και διακυμάνσεις στην ποσότητα του αίματος κατά την περίοδο.

Πότε ο κύκλος θεωρείται ανώμαλος;

Ο ιδανικός κύκλος έχει διάρκεια 28 ημερών. Το εύρος, όμως, του φυσιολογικού κύκλου ορίζεται ως μία εβδομάδα περισσότερο ή μία εβδομάδα λιγότερο από αυτό το χρονικό όριο. Επομένως, όταν ο κύκλος διαρκεί περισσότερο από 35 ημέρες ή λιγότερο από 21 ημέρες, θεωρείται ανώμαλος. Επίσης, ανωμαλία του κύκλου θεωρείται όταν εμφανίζεται αιμορραγία ή κηλίδες αίματος (spotting), ανάμεσα στις περιόδους ή όταν υπάρχει ασυνήθιστα μεγάλη ροή αίματος κατά την έμμηνο ρύση. Ακανόνιστοι κύκλοι μεταξύ τους, με διαφορά μεγαλύτερη από μιά εβδομάδα χρήζουν, τις περισσότερες φορές, διερεύνησης. Στα νέα κορίτσια, χρειάζεται έλεγχος από ειδικό, εάν δεν έχει ξεκινήσει η εμμηνορυσία έως την ηλικία των 15 ετών ή σε περίπτωση που έχουν περάσει 3 έτη από την ανάπτυξη των μαστών χωρίς να έχει εμφανιστεί περίοδος. Τέλος, η εμφάνιση κολπικής αιμόρροιας ή αιμορραγίας κατά την εμμηνόπαυση, αποτελεί κατάσταση που πρέπει να οδηγήσει την γυναίκα στο γυναικολόγο.

Τι μπορεί να προκαλέσει μεγάλη αιμορραγία στην περίοδο;

Στις μισές, περίπου, γυναίκες που εμφανίζουν μεγάλη αιμορραγία στην περίοδο, δεν αναγνωρίζεται κάποια συγκεκριμένη αιτία. Στις υπόλοιπες γυναίκες, οι πιο συνήθεις αιτίες είναι τα ινομυώματα, οι πολύποδες της μήτρας, η ενδομητρίωση, η αδενομύωση, οι διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας, η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου και, πιο σπάνια, η υπερπλασία του ενδομητρίου και ο γυναικολογικός καρκίνος. Άλλες αιτίες, μη γυναικολογικές, είναι ο υποθυρεοειδισμός, ο διαβήτης και νόσοι με διαταραχή στην πήξη του αίματος. Τέλος, η λήψη αντιπηκτικών φαρμάκων, το ενδομήτριο σπιράλ, κάποια φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην χημειοθεραπεία , καθώς και κάποια βότανα, όπως το ginseng, το ginkgo και η soya, μπορούν να προκαλέσουν περιόδους με μεγάλη αιμορραγία.

Πόσο είναι το αίμα που χάνεται σε κάθε περίοδο;

Είναι δύσκολο να υπολογιστεί η ποσότητα του αίματος που χάνει η γυναίκα σε κάθε περίοδο. Εμφανίζει, σαφώς διακυμάνσεις ανάμεσα σε διαφορετικές γυναίκες, αλλά, ακόμη και στη ίδια γυναίκα σε διαφορετικές περιόδους. Φυσιολογική θεωρείται η ποσότητα αίματος από 30-40ml ανά κύκλο, με ανώτατο όριο τα 80ml ανά περίοδο. Ένας έμμεσος τρόπος για να υπολογίσει μια γυναίκα εάν έχει φυσιολογική η μεγάλη αιμορραγία κατά την περίοδο, είναι να παρατηρήσει εάν αλλάζει σερβιέτα συχνότερα από 1-2 ώρες, εάν εμφανίζει πήγματα αίματος μεγαλύτερα από 2,5 εκ. ή αν χρειάζεται ταυτόχρονα τη χρήση tampon και σερβιέτας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αιμορραγία κατά την περίοδο χαρακτηρίζεται ως μεγάλη (>80ml) και καλό είναι να επισκεφθεί το γυναικολόγο της.

Τι είναι η ωοθυλακιορρηξία (ωορρηξία);

Είναι το φαινόμενο όπου η ωοθήκη απελευθερώνει το ωάριο, ώστε αυτό να μπορέσει να γονιμοποιηθεί από το σπερματοζωάριο και να οδηγήσει στη δημιουργία ενός εμβρύου. Κάποιες φορές, περισσότερα από ένα ωάρια απελευθερώνονται από την ωοθήκη, οδηγώντας, έτσι, στη δημιουργία πολύδυμης κύησης (δίδυμα, τρίδυμα κτλ). Η ωοθυλακιορρηξία συμβαίνει στο μέσο του κύκλου, σε ένα κύκλο 28 ημερών συμβαίνει στην 14η ημέρα, ή 12-16 ημέρες πριν την επόμενη περίοδο, εάν ο κύκλος δεν είναι 28 ημερών. To ωάριο μπορεί να επιβιώσει έως και 24 ώρες μετά την ωοθυλακιορρηξία, αναμένοντας να γονιμοποιηθεί από το σπερματοζωάριο. Αντιθέτως, το σπερματοζωάριο μπορεί να επιβιώσει στο σώμα της γυναίκας έως και 1 εβδομάδα, μετά την εκσπερμάτιση. Κάποιες γυναίκες, κατά τη διάρκεια της ωοθυλακιορρηξίας, μπορεί να εμφανίσουν ήπιο πόνο και μικρή αιμορραγία (spotting). Καταστάσεις, όπως, το stress, η λήψη φαρμάκων, η έντονη άσκηση ή η προσαρμογή σε νέο περιβάλλον, μπορούν να αποτρέψουν την ωοθυλακιορρηξία, σε μια γυναίκα που δεν αντιμετωπίζει κάποιο άλλο πρόβλημα αναστολής της ωοθυλακιορρηξίας.

Τι είναι ο εμμηνορυσιακός κύκλος;

Είναι ο μηνιαίος ορμονικός κύκλος, που συμβαίνει στον γυναικείο οργανισμό, για να τον προετοιμάσει για μια πιθανή εγκυμοσύνη. Ξεκινά από την πρώτη ημέρα της περιόδου και διαρκεί έως την πρώτη ημέρα της επόμενης περιόδου. Ο ιδανικός κύκλος διαρκεί 28 ημέρες με ένα φυσιολογικό, όμως, εύρος, μίας εβδομάδας, οπότε κυμαίνεται από 21-35 ημέρες. Ο εμμηνορυσιακός κύκλος ελέγχεται από μία σειρά ορμονών, που πρέπει να ακολουθούν συγκεκριμένο μοτίβο παραγωγής και έκκρισης, ώστε να εμφανίζεται έμμηνος ρύση κάθε μήνα. Οι δύο, κύριες, ορμόνες είναι τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Τα οιστρογόνα κυριαρχούν στο πρώτο μισό του κύκλου, προκαλώντας την παραγωγή και ανάπτυξη ενός ωοθυλακίου από την ωοθήκη, το οποίο μέσα του περιέχει το ωάριο. Κατά τη μέση του κύκλου συμβαίνει η ωοθυλακιορρηξία, όπου αυτό το ωοθυλάκιο ‘’σπάει’’ και απελευθερώνεται το ωάριο. Ακολουθεί το δεύτερο μισό του κύκλου, όπου επικρατεί η προγεστερόνη, η οποία προετοιμάζει το ενδομήτριο για την πιθανή εμφύτευση του ωαρίου, εφόσον αυτό γονιμοποιηθεί από ένα σπερματοζωάριο. Εάν αυτό δεν συμβεί, στο τέλος του κύκλου η συγκέντρωση της προγεστερόνης πέφτει απότομα, με αποτέλεσμα το ενδομήτριο, που έχει σταματήσει να υποστηρίζεται από την προγεστερόνη, να αποβληθεί από τη μήτρα με τη μορφή αιμορραγίας μέσα από τον κόλπο της γυναίκας και εμφάνιση, έτσι, της περιόδου.

Ποια συμπτώματα θα πρέπει να με ανησυχήσουν μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση;

Οι περισσότερες γυναίκες δεν θα εμφανίσουν κανένα ύποπτο σύμπτωμα μετά την επέμβαση. Όμως, οφείλουμε να ενημερώσουμε τις ασθενείς για την ύπαρξη ανησυχητικών συμπτωμάτων μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, που θα πρέπει να αναφέρουν στο γιατρό τους. Το αίσθημα καύσους και το τσούξιμο κατά την ούρηση, μπορεί να οφείλεται σε κυστίτιδα και να απαιτήσει αντιβιωτική αγωγή. Εάν εμφανιστεί πυρετός η δύσοσμη αιματηρή κολπική έκκριση, μπορεί να οφείλεται σε συλλογή αίματος στο κολπικό κολόβωμα και να είναι, πάλι, απαραίτητη η χορήγηση αντιβίωσης. Ερυθρότητα και πόνος στην περιοχή των τομών, μπορεί να οφείλεται σε μόλυνση των τομών, με την ανάγκη, πάλι, χορήγησης αντιβιωτικής αγωγής. Σε περίπτωση εμφάνισης πυρετού, με αυξημένο πόνο στην κοιλιά, απώλεια της όρεξης ή εμφάνισης εμέτων, είναι απαραίτητη η εξέταση από τον χειρουργό, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο τραυματισμού του εντέρου ή της ουροδόχου κύστεως, κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Τέλος, το οίδημα και η ερυθρότητα του κάτω άκρου, μπορεί να οφείλονται σε εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, ενώ η δύσπνοια, ο θωρακικός πόνος και ο βήχας με αιματηρή απόχρεμψη, μπορεί να οφείλονται σε πνευμονική εμβολή, καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική παρέμβαση.

Θα πρέπει να κάνω τεστ Παπανικολάου μετά από λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε ολική υστερεκτομή (έχει αφαιρεθεί, δηλαδή, ολόκληρος ο τράχηλος της μήτρας μαζί με τη μήτρα), δεν υπάρχει λόγος να συνεχίζουν τον έλεγχο με τεστ Παπανικολάου. Εάν έγινε, όμως υφολική υστερεκτομή (έχει διατηρηθεί, δηλαδή, ο τράχηλος της μήτρας και αφαιρέθηκε μόνο το σώμα της μήτρας) ή σε περίπτωση που η επέμβαση έγινε λόγω κακοήθειας ή υψηλής αλλοίωσης του τραχήλου, τότε θα πρέπει να συνεχιστεί το screening με τεστ Παπανικολάου.

Πότε θα μπορώ να οδηγήσω μετά από λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Γενικά, δεν επιτρέπεται να οδηγήσετε για 24 ώρες μετά τη λήψη γενικής αναισθησίας. Συνήθως, χρειάζονται 2-4 εβδομάδες, για να μπορέσετε να οδηγήσετε, όπως οδηγούσατε πριν την επέμβαση. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να μην έχετε, πλέον, την ανάγκη αναλγητικών, να μπορείτε να κάθεστε άνετα στη θέση του οδηγού φορώντας τη ζώνη ασφαλείας, να μπορείτε να πατήσετε απότομα φρένο και να γυρίσετε το κεφάλι σας για να παρκάρετε, χωρίς να νιώθετε τράβηγμα ή πόνο. Ξεκινήστε την οδήγηση σε μικρές αποστάσεις, αυξάνοντας σταδιακά τη διάρκεια της αλλά και την απόσταση που διανύετε.

Πότε μπορώ να ξεκινήσω άσκηση μετά τη λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Κάθε γυναίκα αναρρώνει με διαφορετικό ρυθμό μετά από ένα χειρουργείο. Συνήθως, από την πρώτη, κιόλας, ημέρα που θα επιστρέψετε στο σπίτι μπορείτε να ξεκινήσετε να περπατάτε, με αυξανόμενο ρυθμό δραστηριότητας κάθε μέρα. Η τακτική και προοδευτικά αυξανόμενη άσκηση θα βοηθήσει σε μια πιο γρήγορη ανάρρωση. Ξεκινήστε με μικρές βόλτες μέσα ή κοντά στο σπίτι σας, τις πρώτες μέρες μετά την επέμβαση. Όταν νιώσετε πιο άνετα, αυξήστε τη διάρκεια του περπατήματος με χαλαρό και σταθερό ρυθμό, ώστε μετά από 2-3 εβδομάδες να κάνετε καθημερινές βόλτες 30-60 λεπτών. Το κολύμπι είναι ιδανική άσκηση, που μπορείτε να ξεκινήσετε 2-3 εβδομάδες μετά το χειρουργείο, εφόσον δεν υπάρχει κολπική αιμόρροια. Οι περισσότερες γυναίκες επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα δραστηριότητας 1-1,5 μήνα μετά την επέμβαση, ενώ η έντονη φυσική δραστηριότητα επιτρέπεται 1,5-2 μήνες μετά τη λαπαροσκοπική υστερεκτομή, ανάλογα με το επίπεδο της φυσικής κατάστασης που υπήρχε πριν το χειρουργείο.

Πως θα είναι η σεξουαλική μου ζωή μετά την λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Η έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας, μετά από λαπαροσκοπική υστερεκτομή, συστήνεται να ξεκινά 6 εβδομάδες μετά την επέμβαση. Τότε, θεωρητικά έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της επούλωσης και καλό είναι να έχει προηγηθεί μια επίσκεψη στον γυναικολόγο σας. Αρκετές γυναίκες αναφέρουν βελτίωση στη σεξουαλική της ζωή, αφού, πλέον, δεν υπάρχει η πιθανότητα εγκυμοσύνης. Επειδή η μήτρα έχει αφαιρεθεί, συσπάσεις που γινόταν αντιληπτές κατά τον οργασμό, πλέον δεν θα υπάρχουν. Αν έχουν αφαιρεθεί και οι ωοθήκες, η αρχόμενη κολπική ατροφία μπορεί να αποτελέσει μια δυσάρεστη αλλαγή, όμως, κατά τη διάρκεια της επαφής. Σε αυτή την περίπτωση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε λιπαντικό gel, κρέμα οιστρογόνου ή θεραπεία οιστρογονικής υποκατάστασης, την οποία μπορεί να σας συνταγογραφήσει ο γιατρός σας.

Τι μπορεί να με βοηθήσει να αναρρώσω μετά από μια λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Χρειάζεται χρόνος έως την πλήρη ανάρρωση, μετά από μια λαπαροσκοπική υστερεκτομή. Υπάρχουν, όμως, κάποια βήματα, που αν τα ακολουθήσετε, θα σας βοηθήσουν να αναρρώσετε ταχύτερα. Ξεκουραστείτε, όσο μπορείτε περισσότερο, τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση. Προσπαθήστε να ενδυναμώσετε τους μύες του πυελικού εδάφους, από την πρώτη ημέρα μετά το χειρουργείο. Οι ασκήσεις Kegel, είναι κατάλληλες και περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενη σύσφιξη και χαλάρωση των μυών του πυελικού εδάφους, με άδεια την ουροδόχο κύστη και φυσιολογική αναπνοή κατά τη διάρκεια των ασκήσεων, είτε με σύσφιξη για ένα δευτερόλεπτο και μετά χαλάρωση (short squeezes) είτε με σύσφιξη για περισσότερα δευτερόλεπτα και ακολούθως χαλάρωση (long squeezes). Για να αντιληφθείτε ποιους μυς πρέπει να χρησιμοποιείτε κατά τις ασκήσεις Kegel, μπορείτε αφού ξεκινήσετε να ουρείτε να διακόψετε την ούρηση. Οι μύες που σας βοηθούν να το κάνετε αυτό, είναι οι μύες που χρησιμοποιείτε κατά τις ασκήσεις Kegel. Ξεκινήστε τις ασκήσεις χαλαρά, αυξάνοντας σταδιακά τη διάρκεια, έως να καταφέρετε, τουλάχιστον, 3 φορές την ημέρα να κάνετε 10 long squeezes (από 10 δευτερόλεπτα το καθένα) ακολουθούμενα από 10 short squeezes (από 1 δευτερόλεπτο το καθένα). Προσπαθήστε να καθιερώσετε μια υγιεινή ρουτίνα στην καθημερινότητά σας, όπως να ξυπνάτε και να κοιμάστε την ίδια ώρα , να έχετε μία ισορροπημένη διατροφή, να πίνετε, τουλάχιστον, 2 λίτρα νερό την ημέρα και να διακόψετε το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ. Φροντίστε να έχετε υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους σας, να κάνετε πράγματα που σας ευχαριστούν και, φυσικά, να έχετε θετική διάθεση, ώστε οι μέρες μετά την επέμβαση να είναι μέρες καθημερινής βελτίωσης και επιστροφής σε μία όμορφη καθημερινότητα.

Τι πρέπει να κάνω πριν την λαπαροσκοπική επέμβαση;

Εφόσον έχετε προγραμματίσει την ημέρα της λαπαροσκοπικής υστερεκτομής, καλό θα ήταν να κάνετε μια μικρή προετοιμασία. Εάν εργάζεστε, πρέπει να ενημερώσετε στην εργασία σας, ότι θα χρειαστεί να απουσιάζετε για, περίπου, 2 εβδομάδες, χρόνος αρκετός για να είστε σε θέση να επιστρέψετε στα καθήκοντά σας. Φροντίστε να υπάρχει κάποιος μαζί σας, ιδίως κατά την έξοδο από το νοσοκομείο, καθώς δεν θα είστε σε θέση να οδηγήσετε, ακόμα, το αυτοκίνητο. Εάν καπνίζετε, θα βοηθούσε πολύ να διακόψετε το κάπνισμα, γεγονός που θα βελτιώσει αρκετά την ανταπόκρισή σας στην αναισθησία, θα μειώσει την πιθανότητα επιπλοκών και θα σας προσφέρει ταχύτερο χρόνο ανάρρωσης. Ίσως, είναι και μια καλή ευκαιρία για να το κόψετε εντελώς. Συνήθως, λίγες μέρες πριν το χειρουργείο θα σας ζητηθεί να κάνετε τον προεγχειρητικό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος, εξέταση από Καρδιολόγο και συζήτηση με τον Αναισθησιολόγο, που θα σας χορηγήσει αναισθησία κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Θα αναφέρετε, πιθανές αλλεργίες, καθώς και φάρμακα τα οποία μπορεί να λαμβάνετε και σε περίπτωση που κριθεί αναγκαίο, μπορεί να γίνει διακοπή κάποιου από αυτά ή αλλαγή στη δοσολογία του. Το πρωί του χειρουργείου είναι σημαντικό να μην πιείτε και να μην φάτε τίποτα, ενώ σε λίγες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ‘’προετοιμασία εντέρου’’, οπότε και θα σας χορηγηθούν φάρμακα για να αδειάσει το έντερό σας. Εάν πριν το χειρουργείο είναι απαραίτητο να λάβετε κάποια αγωγή, θα σας το συστήσει ο γιατρός σας. Είναι απολύτως απαραίτητο να έχετε ενημερωθεί πλήρως από τον γιατρό σας για κάθε βήμα του χειρουργείου και να έχουν απαντηθεί όλες οι απορίες σας για την προεγχειρητική, τη διεγχειρητική, αλλά και την μετεγχειρητική περίοδο της λαπαροσκοπικής επέμβασης.

Ποιες είναι οι γυναικολογικές επεμβάσεις που μπορούν να γίνουν λαπαροσκοπικά;

Σχεδόν το σύνολο των γυναικολογικών επεμβάσεων που γίνονται με λαπαροτομή (‘’ανοικτό’’ χειρουργείο), μπορούν να εκτελεστούν και λαπαροσκοπικά, με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα. Η ερευνητική λαπαροσκόπηση, σε καταστάσεις πυελικού πόνου ή υπογονιμότητας, είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα λαπαροσκοπικά χειρουργεία. Η λαπαροσκοπική αφαίρεση κύστεων των ωοθηκών (απλή κύστη, δερμοειδής κύστη, ενδομητρίωμα κ.α.), ανεξαρτήτως εάν το κυστικό μόρφωμα είναι ακέραιο, έχει υποστεί συστροφή ή ρήξη, είναι, επίσης, μια πολύ συχνή αιτία λαπαροσκοπικού χειρουργείου. Η λύση συμφύσεων από προηγούμενα χειρουργεία ή λόγω ενδομητρίωσης, η σαλπιγγεκτομή (λόγω π.χ. υδροσάλπιγγας), η εξαρτηματεκτομή (αφαίρεση της σάλπιγγας και της ωοθήκης) και η εξωμήτριος κύηση (ραγείσα ή μη), αποτελούν, επίσης, συνηθισμένες καταστάσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν λαπαροσκοπικά. Η αφαίρεση ινομυώματος (ενός ή περισσότερων) και η υστερεκτομή (ολική ή υφολική), γίνονται με ασφάλεια λαπαροσκοπικά, ενώ μπορεί να συνδυαστούν η κολπική υστερεκτομή (αφαίρεση της μήτρας από τον κόλπο) με τη λαπαροσκοπική αφαίρεση των ωοθηκών. Τέλος, η διόρθωση συγγενών ανωμαλιών της μήτρας, καθώς και ογκολογικές γυναικολογικές επεμβάσεις, μπορούν να εκτελεστούν λαπαροσκοπικά, με αυξημένο, όμως, επίπεδο δυσκολίας για τον χειρουργό που τις εκτελεί.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της λαπαροσκόπησης;

Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και στις λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, υπάρχουν κίνδυνοι, που μπορουν να προκύψουν κατά τη διάρκεια αλλά και κατόπιν του χειρουργείου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λαπαροσκόπηση μπορεί να διαρκέσει περισσότερη ώρα από ότι ένα ”ανοικτό” χειρουργείο, αυξάνοντας, έτσι, το διάστημα που χορηγείται αναισθησία στην ασθενή. Κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, είναι δυνατό να υπάρξει αιμορραγία, η οποία, συνήθως, αντιμετωπίζεται διεγχειρητικά, ενώ σε λίγες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μετάγγιση αίματος, (σε ποσοστό 1-3%), λόγω σοβαρής αιμορραγίας. Επίσης, είναι δυνατό να δημιουργηθεί αιμάτωμα (συλλογή αίματος) στην κορυφή του κόλπου (κολπικό κολόβωμα), που μπορεί να απαιτήσει τη χορήγηση αντιβιώτικης αγωγής. Σπάνια, μπορεί να υπάρξει τραυματισμός κάποιου οργάνου, όπως του εντέρου (σε ποσοστό 2%), της ουροδόχου κύστης ή του ουρητήρα (σε ποσοστό 1%), ή τραυματισμός νεύρων και αγγειών (σε ποσοστό 1%), με αποτέλεσμα να είναι απαραίτητη η μετατροπή του λαπαροσκοπικού χειρουργείου σε ”ανοικτό” χειρουργείο. Όπως σε κάθε χειρουργείο, υπάρχει ο κίνδυνος της φλεγμονής, είτε στο τραύμα είτε στο εσωτερικό της κοιλίας, οπότε και να κριθεί απαραίτητη η χορήγηση αντιβιωτικής αγωγής. Τέλος, σε ποσοστό μικρότερο του 1%, υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας θρόμβων στα κάτω άκρα ή η εμφάνιση πνευμονικής εμβολής, συμβάματα που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής χειρουργικής;

Κατά τη λαπαροσκόπηση, με τη χρήση της κάμερας ο χειρουργός έχει άριστη εικόνα των οργάνων, αφού η κάμερα μπορεί να δώσει τη δυνατότητα μεγέθυνσης των οργάνων έως και 15 φορές, με αποτέλεσμα να προκαλείται μικρότερη βλάβη στις ανατομικές δομές, στα αγγεία και στα νεύρα, σε σύγκριση με την ”ανοικτή” μέθοδο.  Ο τραυματισμός των ιστών από τα λαπαροσκοπικά εργαλεία είναι ο μικρότερος δυνατός και για αυτό η λαπαροσκόπηση χαρακτηρίζεται ως ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδος. Η διάρκεια του χειρουργείου είναι, συνήθως, συγκρίσιμη με την λαπαροτομία, όμως μειώνεται αισθητά η αιμορραγία και ο μετεγχειρητικός πόνος. Η ασθενής επιστρέφει στο σπίτι της την ίδια ή την επόμενη ημέρα και η ανάρρωση της είναι ταχύτερη. Οι μικρότερες τομές που γίνονται στην λαπαροσκόπηση επουλώνονται πιο γρήγορα και δεν αφήνουν ουλές. Η πιθανότητα, τέλος, επιμόλυνσης και φλεγμονής με τη λαπαροσκοπική χειρουργική είναι μικρότερη σε σύγκριση με την ”ανοικτή” χειρουργική μέθοδο.

Τι είναι η λαπαροσκόπηση;

Η λαπαροσκόπηση είναι μία χειρουργική μέθοδος, που χρησιμοποιεί μικρές οπές στην κοιλιακή χώρα, σε αντίθεση με τη μεγάλη τομή της λαπαροτομίας, της κλασσικής, δηλαδή, ”ανοικτής” χειρουργικής μεθόδου. Διαμέσου μίας μικρής οπής, συνήθως στην ομφαλική περιοχή, εισάγεται στην κοιλιακή κοιλότητα το λαπαροσκόπιο, το οποίο φέρει μία κάμερα και επιτρέπει την επισκόπηση των οργάνων της κοιλίας, με προβολή της εικόνας σε οθόνες υψηλής ανάλυσης. Η λαπαροσκόπηση γίνεται, συνήθως, υπό γενική αναισθησία, και διακρίνεται στη διαγνωστική λαπαροσκόπηση, όπου γίνεται απλά επισκόπηση των οργάνων και την επεμβατική λαπαροσκόπηση, όπου διαμέσου και άλλων οπών της κοιλιακής χώρας, εισάγονται μικροεργαλεία, που επιτρέπουν στον χειρουργό να προχωρήσει με ασφάλεια σε μία μεγάλη γκάμα επεμβάσεων. Εάν τα εργαλεία εισάγονται από την ίδια οπή με αυτή που εισάγεται το λαπαροσκόπιο, τότε η επέμβαση καλείται single-site laparoscopy (λαπαροσκόπηση της μιας οπής). Για να είναι δυνατή η επέμβαση απαιτείται να δημιουργηθεί πνευμοπεριτόναιο, να φουσκώσει, δηλαδή, η κοιλιακή κοιλότητα με CO2, ώστε να μπορέσει ο χειρουργός, με ασφάλεια, να εκτελέσει τους χρόνους της επέμβασης. Η λαπαροσκόπηση ξεκίνησε ως μέθοδος να εφαρμόζεται σε γυναικολογικά χειρουργεία και έκτοτε τα σαφή της πλεονεκτήματα και η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη, οδήγησαν στην εφαρμογή της και σε χειρουργεία άλλων ειδικοτήτων, καθιστώντας την, πλέον, εδραιωμένη μέθοδο παγκοσμίως.

Τι είναι η έμμηνος ρύση;

Είναι η μηνιαία αποβολή του στρώματος του ενδομητρίου, που εμφανίζεται με τη μορφή κολπικής αιμορραγίας και καλείται, συνήθως, περίοδος. Σε κάθε κύκλο, το ενδομήτριο παχαίνει σταδιακά υπό την επίδραση των ορμονών της αναπαραγωγής και ετοιμάζεται για μία πιθανή εγκυμοσύνη. Εάν αυτό δεν συμβεί, στο τέλος του κύκλου, η απότομη πτώση των ορμονών, οδηγεί στην έναρξη της περιόδου, με αποτέλεσμα την αιμορραγία από τον κόλπο, που μπορεί να διαρκεί φυσιολογικά από 2-7 ημέρες.

Τι είναι οι σάλπιγγες?

Είναι κοίλα όργανα, που το μήκος τους κυμαίνεται από 7-12 εκατοστά. Η βασική λειτουργία τους, αφορά στη λήψη του ωαρίου από την ωοθήκη, μετά την ωοθυλακιορρηξία, στη δημιουργία ενός κατάλληλου περιβάλλοντος για τη γονιμοποίησή του, αλλά και τη μεταφορά του γονιμοποιημένου, πλέον, ωαρίου στην ενδομητρική κοιλότητα. Η ελεύθερη δίοδος του ωαρίου και του σπερματοζωαρίου μέσα στην σάλπιγγα είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς σε περίπτωση που και οι δύο σάλπιγγες είναι φραγμένες, δεν υπάρχει περίπτωση γονιμοποίησης με φυσικό τρόπο, παρά μόνο με εξωσωματική γονιμοποίηση.

Τι είναι η ωοθήκη;

Είναι ο γεννητικός αδένας της γυναίκας, όπου βρίσκονται τα ωάρια. Έχει σχήμα ελλειψοειδές και αποπλατυσμένο και μήκος από 3-6 εκατοστά. Το μέγεθός της επηρεάζεται από την παραγωγή των γυναικείων ορμονών και ποικίλει ανάλογα με την ηλικία, την ημέρα του κύκλου και την χορήγηση ορμονικών φαρμάκων. Η ωοθήκη αποτελεί τη βασική λειτουργική μονάδα του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος, γιατί είναι η πηγή παραγωγής των ωαρίων αλλά και των στεροειδών ορμονών του φύλου. Η ανθρώπινη ωοθήκη έχει τη δυνατότητα να συνθέσει οιστρογόνα από την 8η, κιόλας, εβδομάδα της εμβρυϊκής ζωής. Κατά την ενήλικη ζωή, οι ωοθήκες με σκοπό να εξυπηρετήσουν την αναπαραγωγή συνθέτουν και εκκρίνουν τις στεροειδείς ορμόνες του φύλου, που περιλαμβάνουν τα οιστρογόνα, την προγεστερόνη και τα ανδρογόνα, με ένα ακριβές και ελεγχόμενο μοντέλο έκκρισης, το οποίο ρυθμίζεται μερικά από τις ορμόνες της υπόφυσης.

Τι είναι η μήτρα;

Η μήτρα είναι ένα κοίλο, μυώδες όργανο, με μήκος από 5-8 εκατοστά και βάρος από 50-60 γραμμάρια. Βρίσκεται ανάμεσα στην ουροδόχο κύστη (από πάνω της) και στο ορθό (από κάτω της). Η μήτρα αποτελείται από τον τράχηλο και το σώμα της μήτρας, που χωρίζονται μεταξύ τους από τον ισθμό της μήτρας. Είναι το όργανο που φιλοξενεί το αναπτυσσόμενο έμβρυο, από τη στιγμή της εμφύτευσης έως τη γέννηση. Η εσωτερική της κοιλότητα, το ενδομήτριο, παχαίνει σε κάθε κύκλο υπό την επίδραση των γυναικείων ορμονών, με σκοπό στη μέση του κύκλου να γίνει η εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου. Αν αυτό δεν συμβεί, τότε στο τέλος του κύκλου το ενδομήτριο παχαίνει τόσο πολύ, που πλέον δεν μπορεί να κρατηθεί και αποβάλλεται από τη μήτρα με τη μορφή της περιόδου.

Πόσα ωάρια έχει μια γυναίκα όταν γεννιέται;

Tα πρόδρομα γενετικά κύτταρα διαιρούνται όταν η γυναίκα είναι, ακόμη, έμβρυο και στον πέμπτο μήνα της ενδομήτριας ζωής της έχει επτά εκατομμύρια ωάρια στις ωοθήκες της. Από αυτά τα ωάρια τα μισά θα πεθάνουν μέχρι να γεννηθεί και στην εφηβεία θα έχουν επιβιώσει μόνο 200.000-500.000 ωάρια. Η γυναίκα κατά την αναπαραγωγική της, πλέον, ζωή θα χρειαστεί 400-500 ωάρια.

Δημοφιλείς ερωτήσεις
που ο γιατρός και η ομάδα έχει απαντήσει
ανά κατηγορία που σας ενδιαφέρει

Συχνές ερωτήσεις για γυναικολογικά θέματα
Τι είναι η κολπίτιδα;

Η κολπίτιδα είναι η φλεγμονή του κόλπου. Μπορεί να προκαλέσει ενοχλητικά συμπτώματα, όπως φαγούρα, αίσθημα καύσους, τσούξιμο, δυσοσμία η αυξημένες κολπικές εκκρίσεις. Αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης των γυναικών στον γυναικολόγο τους. Υπάρχουν πολλά πιθανά αίτια που μπορούν να προκαλέσουν κολπίτιδα και η θεραπεία της κολπίτιδας εξαρτάται κάθε φορά από το αίτιο που την προκαλεί. Οι πιο συχνοί τύποι κολπίτιδας είναι η μυκητιασική, η βακτηριακή, η ατροφική και η κολπίτιδα από τριχομονάδα.

Τι είναι η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης;

Η ορμονική θεραπεία μπορεί να ανακουφίσει από τα ενοχλητικά συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης. Σε περιπτώσεις, που δεν έχει προηγηθεί για κάποιο λόγο υστερεκτομή, χειρουργική, δηλαδή, αφαίρεση της μήτρας, η ορμονική θεραπεία περιλαμβάνει τον συνδυασμό οιστρογόνου και προγεστερόνης. Καλείται και ΄συνδυασμένη ορμονική θεραπεία΄ και η χρήση της προγεστερόνης γίνεται για να ελαττώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου, που θα υπήρχε εάν γινόταν χρήση μόνο οιστρογόνου. Εάν έχει προηγηθεί, όμως, υστερεκτομή, τότε μπορεί να δοθεί μόνο οιστρογόνο, οπότε η θεραπεία καλείται και απλά ΄οιστρογονική θεραπεία΄.  Υπάρχουν και άλλα είδη θεραπείας, τα οποία μπορεί να προταθούν για να ανακουφίσουν από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, ανάλογα με το είδος του συμπτώματος και την κατάσταση της υγείας της γυναίκας.

Ποιά είναι η διάρκεια ενός φυσιολογικού εμμηνορυσιακού κύκλου;

Ο ιδανικός κύκλος διαρκεί 28 ημέρες. Το εύρος, όμως, ενός φυσιολογικού κύκλου είναι +- 7 ημέρες και κυμαίνεται από 21-35 ημέρες, ενώ η διάρκεια της εμμηνορυσίας, δηλαδή της περιόδου, μπορεί να διαρκέσει από 1 έως 8 ημέρες. Παρεκκλίσεις από τις παραπάνω διακυμάνσεις, συνήθως, χρειάζεται να διερευνηθούν.

Πότε ξεκινούν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

Οι περισσότερες γυναίκες θα εμφανίσουν κάποια συμπτωματολογία, καθώς πλησιάζουν στην εμμηνόπαυση. Η βαρύτητα και η διάρκεια των συμπτωμάτων, ποικίλουν από γυναίκα σε γυναίκα, ενώ η έναρξή τους εγκαθίσταται, συνήθως, μήνες ή χρόνια πριν την εμμηνόπαυση, σε μια χρονική περίοδο που καλείται περιεμμηνόπαυση. Συνήθως, τα συμπτώματα διαρκούν, το πολύ, 4 έτη από την είσοδο στην εμμηνόπαυση, ενώ σε ένα ποσοστό 10% των γυναικών, μπορεί να διαρκέσουν έως και 12 έτη. Εάν η έναρξη της εμμηνόπαυσης είναι απότομη, όπως μετά από επέμβαση αφαίρεσης των ωοθηκών, τα συμπτώματα, ίσως, να είναι πιο έντονα, οπότε και μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματικά θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης.

Ποια είναι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

Περίπου, 8 στις 10 γυναίκες θα εμφανίσουν ένα ή περισσότερα από τα συμπτώματα που θα αναφέρουμε, για κάποιο χρονικό διάστημα, πριν ή μετά την οριστική διακοπή της περιόδου. Το συνηθέστερο σύμπτωμα είναι οι εξάψεις, που εμφανίζονται ως σύντομο αίσθημα ζέστης και θερμότητας, κυρίως στο κεφάλι, στο λαιμό και στο στήθος. Οι εξάψεις μπορεί να συνοδεύονται από ερυθρότητα και εφίδρωση. Διαρκούν κάποια δευτερόλεπτα και εμφανίζονται από λίγες φορές την ημέρα έως και κάθε 10 λεπτά. Άλλα κοινά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης είναι οι νυχτερινές εφιδρώσεις, η κολπική ξηρότητα, η μειωμένη επιθυμία για sex, οι πονοκέφαλοι, οι διαταραχές του ύπνου και της διάθεσης, οι διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης, οι ταχυκαρδίες, η δυσκαμψία των μυών και των αρθρώσεων, η απώλεια μυϊκής μάζας, η αύξηση του σωματικού βάρους, η επιβράδυνση του μεταβολισμού, καθώς και οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις. Η εμμηνόπαυση αυξάνει, σαφώς, την πιθανότητα ανάπτυξης και άλλων προβλημάτων υγείας, όπως η οστεοπόρωση και οι καρδιοπάθειες.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Συχνές ερωτήσεις για θέματα λαπαροσκόπησης
Ποια συμπτώματα θα πρέπει να με ανησυχήσουν μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση;

Οι περισσότερες γυναίκες δεν θα εμφανίσουν κανένα ύποπτο σύμπτωμα μετά την επέμβαση. Όμως, οφείλουμε να ενημερώσουμε τις ασθενείς για την ύπαρξη ανησυχητικών συμπτωμάτων μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, που θα πρέπει να αναφέρουν στο γιατρό τους. Το αίσθημα καύσους και το τσούξιμο κατά την ούρηση, μπορεί να οφείλεται σε κυστίτιδα και να απαιτήσει αντιβιωτική αγωγή. Εάν εμφανιστεί πυρετός η δύσοσμη αιματηρή κολπική έκκριση, μπορεί να οφείλεται σε συλλογή αίματος στο κολπικό κολόβωμα και να είναι, πάλι, απαραίτητη η χορήγηση αντιβίωσης. Ερυθρότητα και πόνος στην περιοχή των τομών, μπορεί να οφείλεται σε μόλυνση των τομών, με την ανάγκη, πάλι, χορήγησης αντιβιωτικής αγωγής. Σε περίπτωση εμφάνισης πυρετού, με αυξημένο πόνο στην κοιλιά, απώλεια της όρεξης ή εμφάνισης εμέτων, είναι απαραίτητη η εξέταση από τον χειρουργό, ώστε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο τραυματισμού του εντέρου ή της ουροδόχου κύστεως, κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Τέλος, το οίδημα και η ερυθρότητα του κάτω άκρου, μπορεί να οφείλονται σε εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, ενώ η δύσπνοια, ο θωρακικός πόνος και ο βήχας με αιματηρή απόχρεμψη, μπορεί να οφείλονται σε πνευμονική εμβολή, καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική παρέμβαση.

Θα πρέπει να κάνω τεστ Παπανικολάου μετά από λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε ολική υστερεκτομή (έχει αφαιρεθεί, δηλαδή, ολόκληρος ο τράχηλος της μήτρας μαζί με τη μήτρα), δεν υπάρχει λόγος να συνεχίζουν τον έλεγχο με τεστ Παπανικολάου. Εάν έγινε, όμως υφολική υστερεκτομή (έχει διατηρηθεί, δηλαδή, ο τράχηλος της μήτρας και αφαιρέθηκε μόνο το σώμα της μήτρας) ή σε περίπτωση που η επέμβαση έγινε λόγω κακοήθειας ή υψηλής αλλοίωσης του τραχήλου, τότε θα πρέπει να συνεχιστεί το screening με τεστ Παπανικολάου.

Πότε θα μπορώ να οδηγήσω μετά από λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Γενικά, δεν επιτρέπεται να οδηγήσετε για 24 ώρες μετά τη λήψη γενικής αναισθησίας. Συνήθως, χρειάζονται 2-4 εβδομάδες, για να μπορέσετε να οδηγήσετε, όπως οδηγούσατε πριν την επέμβαση. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να μην έχετε, πλέον, την ανάγκη αναλγητικών, να μπορείτε να κάθεστε άνετα στη θέση του οδηγού φορώντας τη ζώνη ασφαλείας, να μπορείτε να πατήσετε απότομα φρένο και να γυρίσετε το κεφάλι σας για να παρκάρετε, χωρίς να νιώθετε τράβηγμα ή πόνο. Ξεκινήστε την οδήγηση σε μικρές αποστάσεις, αυξάνοντας σταδιακά τη διάρκεια της αλλά και την απόσταση που διανύετε.

Πότε μπορώ να ξεκινήσω άσκηση μετά τη λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Κάθε γυναίκα αναρρώνει με διαφορετικό ρυθμό μετά από ένα χειρουργείο. Συνήθως, από την πρώτη, κιόλας, ημέρα που θα επιστρέψετε στο σπίτι μπορείτε να ξεκινήσετε να περπατάτε, με αυξανόμενο ρυθμό δραστηριότητας κάθε μέρα. Η τακτική και προοδευτικά αυξανόμενη άσκηση θα βοηθήσει σε μια πιο γρήγορη ανάρρωση. Ξεκινήστε με μικρές βόλτες μέσα ή κοντά στο σπίτι σας, τις πρώτες μέρες μετά την επέμβαση. Όταν νιώσετε πιο άνετα, αυξήστε τη διάρκεια του περπατήματος με χαλαρό και σταθερό ρυθμό, ώστε μετά από 2-3 εβδομάδες να κάνετε καθημερινές βόλτες 30-60 λεπτών. Το κολύμπι είναι ιδανική άσκηση, που μπορείτε να ξεκινήσετε 2-3 εβδομάδες μετά το χειρουργείο, εφόσον δεν υπάρχει κολπική αιμόρροια. Οι περισσότερες γυναίκες επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα δραστηριότητας 1-1,5 μήνα μετά την επέμβαση, ενώ η έντονη φυσική δραστηριότητα επιτρέπεται 1,5-2 μήνες μετά τη λαπαροσκοπική υστερεκτομή, ανάλογα με το επίπεδο της φυσικής κατάστασης που υπήρχε πριν το χειρουργείο.

Πως θα είναι η σεξουαλική μου ζωή μετά την λαπαροσκοπική υστερεκτομή;

Η έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας, μετά από λαπαροσκοπική υστερεκτομή, συστήνεται να ξεκινά 6 εβδομάδες μετά την επέμβαση. Τότε, θεωρητικά έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της επούλωσης και καλό είναι να έχει προηγηθεί μια επίσκεψη στον γυναικολόγο σας. Αρκετές γυναίκες αναφέρουν βελτίωση στη σεξουαλική της ζωή, αφού, πλέον, δεν υπάρχει η πιθανότητα εγκυμοσύνης. Επειδή η μήτρα έχει αφαιρεθεί, συσπάσεις που γινόταν αντιληπτές κατά τον οργασμό, πλέον δεν θα υπάρχουν. Αν έχουν αφαιρεθεί και οι ωοθήκες, η αρχόμενη κολπική ατροφία μπορεί να αποτελέσει μια δυσάρεστη αλλαγή, όμως, κατά τη διάρκεια της επαφής. Σε αυτή την περίπτωση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε λιπαντικό gel, κρέμα οιστρογόνου ή θεραπεία οιστρογονικής υποκατάστασης, την οποία μπορεί να σας συνταγογραφήσει ο γιατρός σας.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Συχνές ερωτήσεις για θέματα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής
Τι είναι η υπογονιμότητα;

Η υπογονιμότητα αποτελεί μία ιδιαίτερη κατάσταση στην ιατρική αφού αφορά στο ζευγάρι, κυρίως, παρά στον άντρα ή τη γυναίκα. Ως υπογονιμότητα, ορίζεται η αδυναμία ενός ζευγαριού να επιτύχει εγκυμοσύνη μετά από ένα έτος ελεύθερων τακτικών σεξουαλικών επαφών, εάν η γυναίκα είναι μικρότερη από 35 ετών ή μετά από έξι μήνες ελεύθερων τακτικών σεξουαλικών επαφών, εάν η γυναίκα είναι μεγαλύτερη από 35 ετών.

Πόσο συχνή είναι η υπογονιμότητα;

Το 85% των ζευγαριών θα επιτύχει μία εγκυμοσύνη μετά τον πρώτο χρόνο προσπαθειών. Στατιστικά, το 92% των ζευγαριών θα επιτύχουν μία εγκυμοσύνη στα 2 χρόνια προσπαθειών. Περίπου, ένα στα εφτά ζευγάρια μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα στη επίτευξη μίας εγκυμοσύνης κατά το πρώτο έτος προσπαθειών. Παρ’ όλα αυτά, περισσότερα από τα μισά αυτά υπογόνιμα ζευγάρια, θα τα καταφέρουν τον επόμενο χρόνο χωρίς κάποια θεραπεία. Η υπογονιμότητα, επομένως, είναι μία συχνή κατάσταση, δεν αποτελεί ταμπού και πρέπει να αντιμετωπίζεται από το ζευγάρι σε συνεργασία με τον ειδικό γιατρό Αναπαραγωγής.

Ποιοι είναι οι λόγοι για να κάνει ένα ζευγάρι Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Υπογονιμότητα ανδρικής αιτιολογίας

Αζωοσπερμία ή συνδυασμός σοβαρής ολιγοσπερμίας, ασθενοσπερμίας ή τερατοσπερμίας, που προκύπτει από δύο σπερμοδιαγράμματα με διαφορά 75 ημερών μεταξύ τους.

Γυναικεία υπογονιμότητα λόγω σαλπιγγικού παράγοντα

Σοβαρές ανωμαλίες και στις δύο στις σάλπιγγες που δεν διορθώνονται χειρουργικά ή μετά από αμφοτερόπλευρη σαλπιγγεκτομία.

Ανεξήγητη υπογονιμότητα

Καταστάσεις όπου δεν ανευρίσκεται σαφής παράγοντας υπογονιμότητας, ιδίως μετά από αποτυχημένες προσπάθειες σπερματέγχυσης.

Ενδομητρίωση

Περιπτώσεις εμμένουσας υπογονιμότητας που συνδυάζονται με μέτρια ή σοβαρή ενδομητρίωση , ή περιπτώσεις γυναικών με ήπια ή μέτρια ενδομητρίωση που δεν κατάφεραν να επιτύχουν εγκυμοσύνη μετά από χειρουργική θεραπεία ή/και σπερματέγχυση.

Διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας

Αναφέρεται σε γυναίκες που δεν επιτυγχάνουν ωοθυλακιορρηξία παρά τη χορήγηση φαρμάκων, όπως π.χ. γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια ή γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.

Συνδυασμός ανδρικού και γυναικείου παράγοντα

Για παράδειγμα συνδυασμός ασθενοσπερμίας και ενδομητρίωσης.

Διατήρηση της γονιμότητας

Καταστάσεις όπου είναι απαραίτητη η κατάψυξη γαμετών ή εμβρύων, πριν την έναρξη θεραπείας που μπορεί να καταστρέψει τα ωάρια ή τα σπερματοζωάρια, όπως σε περιπτώσεις καρκίνου ή άλλων σοβαρών ασθενειών.

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (PGD)

Αφορά σε ζευγάρια με πιθανότητα να γεννήσουν παιδιά με σοβαρές γενετικές διαταραχές (π.χ.: κυστική ίνωση) ή σε ζευγάρια με καθ’έξιν αποβολές σε περίπτωση που είναι φορείς ισορροπημένων χρωμοσωμιακών μεταθέσεων.

Άλλες καταστάσεις που μπορεί να βρει εφαρμογή η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, ανάλογα με το νομικό πλαίσιο της χώρας όπου εφαρμόζεται είναι οι εξής:

Προεμφυτευτικό screening (PGS)

Σε ζευγάρια με ανεξήγητες καθ’ εξιν εκτρώσεις, ή σε περιπτώσεις επανειλημμένων αποτυχιών εμφύτευσης.

PGS για επιλογή του φύλου

Σε ζευγάρια που επιθυμούν για μη ιατρικούς λόγους να προεπιλέξουν το φύλο του εμβρύου.

Διατήρηση της γονιμότητας σε άγαμα άτομα

Κρυοσυντήρηση ωαρίων ή κρυοσυντήρηση εμβρύων άγαμων γυναικών μετά από γονιμοποίηση των ωαρίων από σπέρμα δότη.

Ζευγάρια του ίδιου φύλου

Στο Ηνωμένο Βασίλειο και κάποιες άλλες δυτικές χώρες, είναι επιτρεπτή η εφαρμογή υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για ζευγάρια του ίδιου φύλου με χρήση δανεικού σπέρματος ή δανεικού ωαρίου ή ακόμη και με παρένθετη μητρότητα.

Ποιες είναι οι κατάλληλες ημέρες για να έχω σεξουαλική επαφή και να μείνω έγκυος;

Με δεδομένο ότι το σπερματοζωάριο μπορεί να επιβιώσει και να είναι γόνιμο έως και 5 ημέρες μετά την εκσπερμάτιση, ενώ το ωάριο μπορεί να γονιμοποιηθεί έως και 1 ημέρα μετά την ωοθυλακιορρηξία, προκύπτει ότι οι γόνιμες ημέρες σας ξεκινούν 5 ημέρες πριν την ωοθυλακιορρηξία έως τελειώνουν 1 ημέρα μετά από αυτή. Άρα μπορείτε να υπολογίσετε ποια είναι η ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας σας, για να έχετε στοχευμένα σεξουαλική επαφή. Κατά κανόνα, ωοθυλακιορρηξία συμβαίνει 14 ημέρες πριν την περίοδο. Έτσι, σε έναν ιδανικό κύκλο των 28 ημερών, θα συμβεί την 14η ημέρα από την αρχή του κύκλου (28-14=14), ενώ σε ένα κύκλο 32 ημερών θα συμβεί την 18η ημέρα του κύκλου (32-14=18). Προσδιορίζοντας, με αυτόν τον τρόπο την ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας σας, φροντίστε να έχετε επαφές 5 ημέρες πριν και 1 ημέρα μετά την ωοθυλακιορρηξία σας, με συχνότητα επαφών μέρα παρά μέρα. Άρα, σε ένα κύκλο 28 ημερών, ξεκινήστε τις επαφές από την 10η μέχρι και τη 15η ημέρα, ώστε να εξασφαλίσετε ότι θα υπάρξει εκσπερμάτιση την κατάλληλη μέρα του κύκλου σας.

Ποια είναι τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση;

Υπάρχει μια σειρά φαρμάκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με την περίσταση, στους κύκλους της Εξωσωματικής Γονιμοποίησης. Αυτά είναι οι γοναδοτροφίνες (FSH ή συνδυασμός FSH και LH), που έχουν ως κύρια δράση τη πρόκληση πολλαπλής ωοθυλακιορρηξίας. Χορηγούμε, λοιπόν, αυτές τις ορμόνες σε ενέσιμη μορφή υποδορίως, συνήθως καθημερινά και σε ορισμένες περιπτώσεις με τη μορφή μιας εβδομαδιαίας ένεσης. Το αποτέλεσμα είναι να στρατολογούνται συνήθως περισσότερα από ένα ωοθυλάκια, με αποτέλεσμα να παράγονται περισσότερα από ένα ωάρια. Άλλη κατηγορία φαρμάκων είναι τα ανάλογα της GnRH (με δράση αγωνιστή ή ανταγωνιστή), η κύρια χρήση των οποίων αφορά στην καθυστέρηση της ωοθυλακιορρηξίας, γεγονός που μας επιτρέπει να προγραμματίσουμε την ακριβή ώρα της ωοθυλακιορρηξίας και επομένως τη κατάλληλη στιγμή για ωοληψία. Η προτίμηση της χρήσης GnRH αγωνιστή ή GnRH ανταγωνιστή αλλά και η διάρκεια της χρήσης τους, εξαρτάται από το πρωτόκολλο διέγερσης που θα επιλέξουμε. Η χοριακή γοναδοτροπίνη, αποτελεί άλλο ένα φάρμακο της Εξωσωματικής Γονιμοποίησης, η οποία εξαιτίας της υψηλής χημικής συγγένειας της με την LH, οδηγεί στη σύνδεση της με τους υποδοχείς της LH, όπου και μιμείται τη δράση της. Έτσι η ωοθήκη λαμβάνει το σήμα για να προχωρήσει σε ωοθυλακιορρηξία μετά από 36 ώρες από τη χορήγηση της χοριακής γοναδοτροπίνης (φυσιολογικά το σήμα αυτό το λαμβάνει η ωοθήκη από την LH, η αύξηση των επιπέδων της οποίας οδηγεί σε ωοθυλακιορρηξία). Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υποδεκτικότητα του ενδομητρίου παίζει βασικό ρόλο στην επιτυχία ή αποτυχία της εξωσωματικής γονιμοποίησης μετά την εμβρυομεταφορά. Για να βελτιώσουμε αυτήν την υποδεκτικότητα χορηγούμε προγεστερόνη, κατά τη λεγόμενη ωχρινική φάση, είτε αμέσως μετά την ωοληψία, είτε αμέσως μετά την εμβρυομεταφορά. Η προγεστερόνη χορηγείται μέχρι το τεστ κυήσεως (14 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά) και αν αυτό είναι θετικό συνεχίζει να χορηγείται μέχρι το τέλος του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης. Άλλα φάρμακα, που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην Εξωσωματική Γονιμοποίηση, είναι τα οιστρογόνα, η κιτρική κλομιφαίνη, η μετφορμίνη, η κορτιζόλη, η ασπιρίνη, η ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους και τα αντιβιοτικά.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Συχνές ερωτήσεις για μαιευτικά θέματα
Πως αντιμετωπίζεται η αιμορραγία στην εγκυμοσύνη;

Ο γιατρός σας θα ζητήσει να σας εξετάσει και να προχωρήσει σε έλεγχο με υπερηχογράφημα, για να καθορίσει την αιτία της αιμορραγίας. Σε κάποιες καταστάσεις, μπορεί να ζητήσει επιπλέον έλεγχο με εξετάσεις αίματος ή ούρων ή πιο εξειδικευμένες απεικονιστικές εξετάσεις. Ανάλογα με το αίτιο που προκάλεσε την αιμορραγία, η πιο συνήθης αντιμετώπιση περιλαμβάνει την ξεκούραση και την αποφυγή της σωματικής δραστηριότητας καθώς και των σεξουαλικών επαφών. Επίσης, την χορήγηση φαρμάκων (συνήθως προγεστερόνης, σε μορφή ταμπλέτας, ενδοκολπικής γέλης ή σε ενέσιμη μορφή), τη διακοπή φαρμάκων που μπορεί να επιτείνουν την αιμορραγία και τέλος, σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, την εισαγωγή στο νοσοκομείο ή την χειρουργική επέμβαση.

Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια αιμορραγίας μετά το 1ο τρίμηνο της κύησης;

Ήπια αιμορραγία στην προχωρημένη εγκυμοσύνη, μπορεί να οφείλεται σε φλεγμονές ή πολύποδες του τραχήλου ή σε σεξουαλική επαφή. Οι σοβαρές αιμορραγίες οφείλονται, συνήθως, σε πρόωρη έναρξη του τοκετού ή σε προβλήματα που έχουν να κάνουν με την πρόσφυση του  πλακούντα. Η χαμηλή πρόσφυση του πλακούντα, ο επιπωματικός πλακούντας, η αποκόλληση του πλακούντα, τα προδρομικά αγγεία, η ανεπάρκεια του τραχήλου, η αποβολή και η έναρξη του τοκετού, αποτελούν καταστάσεις, που συνοδεύονται από την παρουσία κολπικής αιμορραγίας στο 2ο και 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια αιμορραγίας στο 1ο τρίμηνο της κύησης;

Αν εξαιρέσουμε τις καλοήθεις καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν αιμορραγία στο 1ο τρίμηνο, όπως η εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου, το αίμα τραχηλικής αιτιολογίας και η σεξουαλική επαφή, υπάρχουν και άλλες καταστάσεις, περισσότερο σοβαρές, που απαιτούν διερεύνηση. Αυτές περιλαμβάνουν, την επαπειλούμενη αποβολή του εμβρύου, την εξωμήτριο κύηση, τη φλεγμονή, το υποχοριονικό αιμάτωμα και τη μύλη κύηση.

Πως θα περιγράψω στον γιατρό μου το αίμα που βλέπω στην εγκυμοσύνη;

Η αιμορραγία στην εγκυμοσύνη, μπορεί να προκαλέσει ανησυχία. Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας και περιγράψτε αυτό που βλέπετε, με απλά λόγια. Αναφέρετε το χρώμα του αίματος (ροζ ή ζωηρά κόκκινο όταν είναι φρέσκο και καφέ ή σκούρο όταν είναι παλιό), τη σύσταση του αίματος (αν είναι λεπτόρρευστο, παχύρρευστο, αν περιέχει θρόμβους, αν είναι υδαρές) και την ποσότητα του αίματος (αν βλέπετε απλά κηλίδες, αν γεμίζει σερβιέτα ή αν υπάρχει μεγάλη αιμορραγία). Επιπρόσθετες πληροφορίες, όπως το ιστορικό σας (αν είχατε αιμορραγία σε προηγούμενη εγκυμοσύνη, αν έχετε κάνει κάποιο χειρουργείο στη μήτρα ή στον τράχηλο), η περιγραφή της έναρξης της αιμορραγίας (αν εκείνη τη στιγμή είχατε π.χ σεξουαλική επαφή ή αν σηκώσατε κάποιο βάρος) και η παρουσία συνοδών συμπτωμάτων (πόνο ή κράμπες στην κοιλιά, τάση για εμετό, πολύ ώρα να αντιληφθείτε εμβρυϊκές κινήσεις), είναι χρήσιμες και μπορούν να κατευθύνουν τη σκέψη του γιατρού σας για την επικινδυνότητα της κατάστασης.

Πόσο επικίνδυνο είναι να εμφανίσω αίμα στην εγκυμοσύνη;

Η αιμορραγία στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης συμβαίνει σε ποσοστό 15-25% των γυναικών. Ελαφρά αιμορραγία ή κηλίδες αίματος, μπορούν να παρατηρηθούν 1-2 εβδομάδες μετά τη γονιμοποίηση, κατά την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου. Ο τράχηλος της μήτρας, επίσης, μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία κατά την κύηση, καθώς πολλά αιμοφόρα αγγεία αναπτύσσονται και αυξάνουν την αιμάτωσή του. Έτσι, δεν είναι απίθανο να εμφανιστεί αιμορραγία μετά από λήψη Τεστ Παπανικολάου ή μετά από σεξουαλική επαφή, στην εγκυμοσύνη. Τα αίτια της αιμορραγίας στην κύηση, είναι πολλά και ποικίλα. Κάποια είναι σοβαρά, ενώ κάποια άλλα όχι. Συνήθως, δεν είναι σημάδι κάποιας επικίνδυνης κατάστασης.  Σε κάθε περίπτωση, καλό είναι να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας και να το συζητήσετε, χωρίς να πανικοβληθείτε.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΚΥΛΙΣΗ ΡΟΔΕΛΑΣ